hpv

alefba

نیم نگاهی به گذشته

hpv

تغییر ساعت واریز و تسویه حواله پایا و ساتنا به حساب مشتریان

تغییر ساعت واریز و تسویه حواله پایا و ساتنا به حساب مشتریان

ساعت جدید واریز حواله پایا و ساتنا به حساب مشتریان

حواله پایا و حواله ساتنا با تغییر در ساعت تسویه حساب امنیت شان را افزایش دادند . تغییر ساعت واریز و تسویه حواله پایا و ساتنا به حساب مشتریان یکی از اقدامات جدید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است که در بهمن 96 انجام شده است.

 

در مورد سامانه پایا، تراکنش های پایا تحت این سامانه تا ساعت 15:45 دقیقه در همان روز تصفیه و باقی تراکنش‌ها به بعد از ظهر روز بعد موکول می‌شود. ضمن اینکه تراکنش‌های کارتی شاپرک تحت‌سامانه پایا نیز تنها یک بار در 24 ساعت و در صبح روز بعد تصفیه خواهد شد. هیچ تصفیه‌ای نیز در روزهای تعطیل انجام نخواهد شد. این رویکرد بانک مرکزی می‌تواند بر کنترل گردش پول در کوتاه‌مدت اثر قابل‌توجهی داشته باشد و بازارهای دیگر را از نقدینگی تا حدودی مصون نگه دارد.

 

فرق حواله پایا و ساتنا

پایا و ساتنا سیستم‌های تبادل اطلاعات بانکی است که بانک‌ها با این ابزارها، تمامی تبادلات بین بانکی مشتریان خود را به‌صورت الکترونیکی انجام می‌دهند. کاربرد اصلی سامانه پایا، مکانیزه کردن پرداخت‌های خرد بین بانکی با تعداد انبوه برای مشتریان است.سامانه پایاپای الکترونیکی (پایا) از روش‌های الکترونیک برای پرداخت‌های خرد و سامانه تصفیه ناخالص آنی (ساتنا) برای پرداخت‌های کلان و حواله‌های فوری است.

 

برای انتقال وجه تا مبلغ 15 میلیون تومان از سامانه پایا استفاده می‌شود و برای انتقال‌ مبالغ بالاتر از سامانه ساتنا. از این رو بسیاری از فروشگاه‌های خرد از دستگاه پایانه فروش (POS) پایا برای دریافت وجه از مشتری استفاده می‌کنند. در حال حاضر هیچ کدام از این روش‌ها کارمزدی را برای مشتری در پی ندارند. تفاوت ماهیتی این دو سیستم نیز در این است که در سیستم ساتنا عملیات طی نیم ساعت انجام می‌شد و در سیستم پایا با تاخیر یک یا دو ساعت بسته به بانک‌های مختلف، تصفیه صورت می‌گرفت. تفاوت اصلی که اکنون اتفاق خواهد افتاد، در زمان تصفیه است. در واقع محدودیت به هر دو روش تصفیه معامله گسترش خواهد یافت و حتی تصفیه در سامانه تصفیه ناخالص آنی(ساتنا) نیز دیگر آنی نخواهد بود.

 

بانک مرکزی روز گذشته بخشنامه شش بندی را درخصوص تغییرات دو سامانه پایا و ساتنا ابلاغ کرد.محدودیت زمانی برای «پایا»: براساس اعلام بانک مرکزی، از این پس در انتقالات سامانه پایا، دستور پرداخت‌های مشتریان تنها یک بار در روز انجام می‌شود؛ درحالی‌که در گذشته در سیکل‌های 2 و 3 ساعت پرداخت‌ها به حساب مشتری واریز می‌شد. اما با بخشنامه بانک مرکزی، تمامی پرداخت‌ها تا ساعت 15:45 پردازش می‌شود و برای اعمال نتیجه به بانک مقصد ارسال می‌شود. در نتیجه تمامی پرداخت‌ها تا ساعت 15:45 در همان روز پرداخت و باقی پرداخت‌ها به روز آتی حواله می‌شود و احتمالا تا ساعت 17 یا 18 عصر تصفیه مشتری انجام خواهد شد. نکته دیگر این است که این ضوابط برای روزهای غیرتعطیل رسمی خواهد بود.

 

محدودیت‌های روز تعطیل: بانک مرکزی در دومین بند این بخشنامه اعلام کرد که ارسال دستور پرداخت در «پایا» و «ساتنا»، با تاریخ موثر در روز تعطیل رسمی، ممنوع است. از این بند می‌توان اینطور تحلیل کرد که تمامی دستورهای پرداخت در روز تعطیل به شکل کامل به روزهای بعد موکول می‌شود. در واقع مثلا اگر شما پرداخت الکترونیکی را با سامانه پایا یا ساتنا در روز جمعه انجام دهید، این دستور پرداخت با پرداخت‌های روز شنبه جمع خواهد شد و در بعدازظهر روز شنبه تصفیه خواهد شد. با این رویکرد تفاوتی ندارد که شما انتقال وجه الکترونیکی خود را در جمعه عصر انجام دهید یا آن را به شنبه صبح موکول کنید؛ چراکه در هر دو حالت تصفیه در شنبه بعداز ظهر انجام خواهد شد. در واقع هیچ نوع پرداختی چه از پایا و چه ساتنا در روز تعطیل رسمی انجام نخواهد شد.

 

تاخیر یک روزه در شاپرک: بانک مرکزی برای انتقالات سامانه پایا در تصفیه تراکنش‌های کارتی «شاپرک» یک تفاوت قائل شد. برای این دست از تراکنش‌ها، تصفیه در صبح روز بعد انجام خواهد شد. به این صورت که تمامی تراکنش‌های کارتی مشتری در 3:45 بامداد روز بعد پردازش و به بانک‌های پذیرنده ارسال می‌شود. احتمالا تصفیه نیز درساعت 6 تا 7 صبح انجام خواهد شد. ضمن اینکه ریز تراکنش‌های پایانه‌های فروش «شاپرک» در ساعت 5:00 بامداد در اختیار بانک‌های پذیرنده قرار می‌گیرد.

 

در نتیجه با این بند، دیگر تراکنش‌های روزانه پایانه‌های فروش(POS) در همان روز تصفیه نخواهد شد و به روز بعد موکول خواهد شد.تصفیه تجمیعی در شاپرک: انتقالات سامانه «پایا» برای تصفیه تراکنش‌های کارتی «شاپرک» به‌صورت تجمیع مبالغ تراکنش‌های روز قبل برای هر «شبا» صورت می‌پذیرد. در واقع تراکنش‌ها به‌صورت جز به جز در روز بعد تصفیه نخواهد شد و مجموع آنها به یکباره به حساب فرد واریز خواهد شد. در معاملات ساتنا چنین رویه‌ای وجود ندارد و تراکنش‌ها به‌صورت جز به جز تصفیه خواهند شد.

 

محدودیت شاپرک در تعطیلات: اگر تراکنش‌های انجام شده مربوط به روز قبل از روز تعطیل باشد، تراکنش‌ها در صبح روز تعطیل، تصفیه نخواهد شد. مثلا اگر تراکنش‌های پایانه فروش شاپرک یک فروشگاه در روز پنج‌شنبه باشد، مانند روزهای دیگر در صبح روز جمعه تصفیه انجام نخواهد شد و زمان تصفیه به بعدازظهر موکول می‌شود. بنابر اعلام بانک مرکزی، تصفیه تراکنش‌های کارتی «شاپرک» در چنین حالتی صرفا یک بار در روز و در سیکل ساعت 15:45 پردازش و برای بانک‌های پذیرنده ارسال می‌شود.

 

ریز تراکنش‌‌های پایانه‌های فروش «شاپرک» نیز در ساعت 17:00 در اختیار بانک‌های پذیرنده قرار می‌گیرد.کارسازی «ساتنا» به شکل روزانه: کارسازی دستور پرداخت مشتری به مشتری «ساتنا» در بانک مقصد، صرفنظر از زمان دریافت آن از مشتری ازسوی بانک مبدا، تا پایان وقت اداری تاریخ موثر دستور پرداخت صورت گرفته و تعهد انجام دستور پرداخت در این سامانه به‌صورت «همان روز» است. به زبان ساده‌تر، دستور پرداخت‌های ساتنا باید در همان روز توسط بانک‌های مبدا و مقصد انجام گیرد و تاخیر در پرداخت در این سامانه کمتر از سامانه پایا خواهد بود.

 

تصفیه در دو حالت «تصفیه تراکنش‌ها هر شبانه‌روز چند بار» و «تصفیه تراکنش‌ها هر 24 ساعت یک بار» اثرات مختلفی را در پی دارد.کارآیی سیستم دیتا: در حالت عادی هر تراکنش یک مسیر رفت و برگشت را طی می‌کند. در مسیر رفت، تراکنش از چند دروازه به‌عنوان صافی، عبور می‌کند و در مسیر برگشت نیز تایید تراکنش از سوی این دروازه‌ها لازم است. به همین دلیل می‌توان گفت از لحاظ فنی هر تراکنش یک بار ترافیکی مشخصی را بر دوش شبکه دیتا قرار می‌دهد.

 

اگر تصفیه تراکنش‌ها در هر روز چند‌بار صورت بگیرد، مطمئنا این مبادلات پولی با ایجاد ترافیک از صافی‌های یاد شده هزینه‌های زیادی را بر دوش شبکه دیتا قرار می‌دهند؛ اما در طرف مقابل اگر همه تراکنش‌های صورت گرفته تجمیع و تنها یک بار در روز پرداخت شوند از لحاظ تکنیکی یک کارآیی در سیستم پرداخت الکترونیکی ایجاد خواهد کرد.

 

پیگیری معاملات مشکوک: دومین اثر مثبت را می‌توان به مسائل امنیتی از جمله پولشویی نسبت داد. در سیستمی که تراکنش‌ها در طول هر شبانه‌روز تنها یک بار تصفیه می‌شود، پالایش تراکنش‌ها و تفکیک تراکنش‌های سالم از ناسالم با احتمال بیشتری صورت خواهد گرفت. به‌علاوه زمان بیشتری برای پیگیری تراکنش‌های ناسالم از سوی معامله‌گران وجود خواهد داشت.تعادل در تراکنش‌ها: به‌عنوان سومین کارآیی می‌توان به ایجاد تعادل در تراکنش‌ها اشاره کرد.

 

به این صورت که شرکت‌های PSP می‌توانند در وضعیت جدید بر حسب حجم تراکنش مشتریان را تفکیک کنند. به‌عبارت دیگر این شرکت‌ها از یک طرف روی تراکنش‌ها کارمزد وضع کنند و از طرف دیگر برای تراکنش‌های با حجم بالاتر تاخیر در تصفیه تراکنش را در زمان کوتاه‌تری انجام دهند. این اتفاق باعث می‌شود تا در بلندمدت یک تعادل جدید درخصوص حجم و تکرر تراکنش‌ها صورت گیرد.

 

کنترل نقدینگی: چهارمین کارآیی نقش این ابلاغیه در کنترل نقدینگی است. در سال‌های اخیر نقدینگی با شتاب قابل‌توجه رو به رشد بوده است، به‌طوری که عده‌ای عدم‌تعادل در بازار‌های مختلف از جمله نوسانات اخیر در بازار ارز را به افزایش نقدینگی در سطح جامعه نسبت داده‌اند. اثر تاخیر در تصفیه تراکنش‌ها را می‌توان در میزان پولی که معاملات لازم برای یک سال مالی را پوشش می‌دهند، مشاهده کرد.

 

در یک وضعیت تصفیه 24 ساعته، در مقایسه با تصفیه چند بار در روز، همواره مقداری پول از دسترس مصرف‌کنندگان برای انجام تراکنش‌ها خارج می‌شود. به این معنی که سرعت گردش پول برای پوشش معاملات کاهش خواهد یافت اگر چه در بلند‌مدت ممکن است مصرف‌کننده مقدار پول قفل شده را محاسبه و به اندازه آن پول بیشتری برای معاملات در حساب جاری خود نگه دارد، اما اثر کوتاه‌مدت آن بر نقدینگی اجتناب‌ناپذیر است. مثلا در بازار ارز، بسیاری از قیمت‌ها در تعطیلی بازار در روز جمعه ایجاد خواهد شد و بازار را دچار تلاطم می‌کند. با محدودیت‌های ایجاد شده در روزهای تعطیل، می‌تواند انگیزه معاملات فردایی را نیز به همان میزان کاهش دهد.

 

ساعت دقیق تسویه حساب حواله پایا

انتقالات سامانه «پایا» برای دستور پرداخت‌های مشتریان صرفاً یک بار در روز و در روزهای غیر تعطیل رسمی و در سیکل ساعت 15:45 پردازش و برای اعمال نتیجه به بانک‌های مقصد ارسال می‌شود.

 

ارسال دستور پرداخت در «پایا» و «ساتنا» با تاریخ موثر روز تعطیل رسمی ممنوع است.

 

انتقالات سامانه «پایا» برای تسویه تراکنش‌های کارتی «شاپرک» به صورت تجمیع مبالغ تراکنش‌های روز قبل برای هر «شبا» صورت می‌پذیرد.

 

در روزهای غیر تعطیل رسمی، انتقالات سامانه «پایا» برای تسویه تراکنش‌های کارتی «شاپرک» مربوط به روز قبل، صرفاً یک بار در روز و در سیکل ساعت 03:45 بامداد پردازش و برای بانک‌های پذیرنده ارسال می‌شود. ضمناً ریز تراکنش‌های پایانه‌های فروش «شاپرک» در ساعت 05:00 بامداد در اختیار بانک‌های پذیرنده قرار می‌گیرد.

 

در روزهای تعطیل رسمی، انتقالات سامانه «پایا» برای تسویه تراکنش‌های کارتی «شاپرک» مربوط به روز قبل، صرفاً یک بار در روز و در سیکل ساعت 15:45 پردازش و برای بانک‌های پذیرنده ارسال می‌شود. ضمناً ریز تراکنش‌های پایانه‌های فروش «شاپرک» در ساعت 17:00 در اختیار بانک‌های پذیرنده قرار می‌گیرد.

 

کارسازی دستور پرداخت مشتری به مشتری «ساتنا» در بانک مقصد، صرفنظر از زمان دریافت آن از مشتری توسط بانک مبداء، تا پایان وقت اداری تاریخ موثر دستور پرداخت صورت گرفته و تعهد انجام دستور پرداخت در این سامانه به صورت «همان روز» است.‌

 

صبح روز دوشنبه دوم بهمن ماه یعنی دقیقا یک هفته قبل، مشتریان بانک‌ها با تأخیر در انتقال وجوه از طریق ساتنا مواجه شدند؛ تأخیری که توضیح روشنی نیز از سوی کارمندان بانک برای علت آن داده نمی‌شد. علت سردرگمی کارمندان نیز البته به بی‌اطلاعی آنان از علت این تأخیر بازمی‌گشت به همین خاطر هم اولین توضیح یا توجیهی که بنظرشان می‌رسید این بود که در واکنش به مشتریان ناراضی بگویند ساتنا با اختلال موقت مواجه شده‌است! غافل از آنکه با گذشت چند روز مشخص شد این ساتنا نبود که دچار اختلال شده بلکه مدیران بانک‌مرکزی بوده‌اند که در اطلاع‌رسانی به مردم درباره تصمیم جدیدشان دچار اختلال شده‌اند.

 

بانک ملی تنها بانکی بود که همین توجیه را به صورت رسمی اعلام کرد و در واقع به آن رسمیت داد.

 

سایت این بانک در خبری که در این باره منتشر کرد از “اختلال در تسویه دستور پرداخت های مشتری در ساتنا” خبر داد.

تغییر ساعت واریز و تسویه حواله پایا و ساتنا به حساب مشتریان

بنابر اعلام بانک ملی “بر اساس اعلام مرکز تسویه ساتنای بانک مرکزی، تسویه دستور پرداخت های مشتری به مشتری در این سامانه با اختلال مواجه شده است. باین اختلال به صورت سراسری در بانک های کشور بوده و تا اطلاع ثانوی تسویه امکان پذیر نخواهد بود. ساتنا سامانه ای الکترونیکی است که پردازش و تسویه تراکنش های بین بانکی و دستور پرداخت های فوری را به صورت انفرادی و آنی انجام می دهد”.

 

آن‌گونه که روزهای بعد مشخص شد، ماجرا اختلال نبود بلکه مدیران بانک‌مرکزی با اهداف متعددی که بنظرمی‌رسد قابل پذیرش‌ترین آن‎‌ها، کند کردن سرعت گردش پول و مدیریت بازار ارز باشد، ناگهان تصمیم گرفته بودند دفعات تسویه ساتنا و پایا را از 7 بار در روز به یک بار در 24 ساعت کاهش دهند و اصلا هم تصور نکردند که شاید لازم باشد این تغییر را به اطلاع مردم برسانند.

 

پرس و جو خبرنگاران در این باره شروع شد؛ با وجود اینکه تقریبا تمام فعالان شبکه بانکی و پرداخت الکترونیک کشور این تغییر سیکل را تأیید می‌کردند ولی همگی ترجیح می‌دادند اظهارنظر رسمی در این باره نداشته‌ باشند. علت این پرهیز هم البته چندان دور از ذهن نبود؛ مسئولان بانک‌مرکزی که این تصمیم با صلاحدید آن‌ها اتخاذ، ابلاغ و اجرا شده‌ همچنان درباره آن سکوت کرده‌ بودند و جالب اینکه با گذشت یک هفته همچنان نیز هیچ توضیحی درباره تصمیمشات به مردم نداده‌اند.

 

سایت بانک مرکزی در این چند روز اخبار مختلف و متنوعی درباره شبکه بانکی و پولی کشور بر روی خروجی خود قرار داده‌است ولی هنوز خبری از توضیح درباره تغییر سیکل‌ها تسویه نیست.

 

ماجرا زمانی ابعاد وسیع‌تری پیدا کرد که مشخص شد، سیکل‌ جدید تسویه شامل دستگاه‌های کارتخوان هم شده‌است. پیش از این وجوهی که خریداران از طریق کارتخوان‌ها بابت خریدها پرداخت می‌کردند، 7 بار در 24 ساعت به حساب متصل به کارتخوان‌ها واریز می‌شد اما در مدل جدید، این تسویه پس از 24 ساعت انجام‌می‌شود. طبیعتا این اتفاق اصلا به مذاق فروشندگان خوش نیامد و تماس‌ها با شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات الکترونیک و بانک‌ها شروع شد.

 

تغییر ساعت واریز و تسویه حواله پایا و ساتنا به حساب مشتریان

عطاری

عطاری

مهرپرواز

آسمان آبی

جدیدترین مطالب