فریب برچسب‌ها را نخورید! حقیقت استانداردهای ضد آب در تجهیزات صنعتی و ساعت‌های مچی

آیا تا به حال به این فکر کرده‌اید که چقدر می‌توان به نوشته‌ی “WR” یا ضدآب روی ساعت اعتماد کرد؟ واقعیت این است که در صنایع مختلف، مقاومت در برابر آب به استانداردها و آزمون‌های مشخصی ربط دارد. هر عبارتی مثل «مقاوم در برابر آب» که روی یک ساعت مچی یا سایر دستگاه‌ها می‌بینیم، باید بر اساس استانداردهای بین‌المللی تعریف شده باشد تا بتوان به آن اعتماد نمود. اما آیا ساعت مچی‌ها و تجهیزاتی که چنین عباراتی روی آن‌ها درج شده، واقعاً در برابر نفوذ رطوبت و آب مقاوم هستند؟ از کجا بفهمیم ساعت ضد اب است؟

استانداردهای واقعی مقاومت در برابر آب در صنعت

در تجهیزات صنعتی، یکی از شناخته‌شده‌ترین استانداردها کد IP (Ingress Protection) است که توسط سازمان بین‌المللی IEC تدوین شده و درجه حفاظت محفظه‌ها را در مقابل نفوذ ذرات جامد و مایعات تعیین می‌کند؛ به عنوان مثال، استاندارد IEC 60529 به ما می‌گوید که یک محفظه الکتریکی تا چه میزان در برابر آب و گردوغبار عایق خواهد بود. از طرف دیگر در صنعت، معمولاً مقاومت فشار نیز با واحدهایی نظیر بار (Bar) یا ATM بیان می‌شود؛ مثلاً ATM 1 فشار معادل فشار در عمق تقریباً ۱۰ متر آب است. همین منطق استانداردسازی در صنعت ساعت‌سازی نیز به کار می‌رود و حتی روی قیمت ساعت مردانه سیتیزن و یا برندهای مطرح دیگر تاثیر می گذارد و هنگام بررسی مشخصات، آشنایی با این واحدها به درک بهتر ارزش واقعی ساعت کمک می‌کند.

در هر صورت، رعایت این استانداردها در فرایند تولید ساعت یا هر تجهیز دیگری اهمیت بسیار زیادی دارد؛ چرا که ورود رطوبت به سیستم‌های حساس صنعتی می‌تواند منجر به خوردگی و آسیب جدی به قطعات شود. به همین علت، خطوط تولید کارخانه‌ها معمولاً تحت آزمون‌های هیدرواستاتیک و درون‌حجمی آب قرار می‌گیرند تا از ایمنی تجهیزات اطمینان حاصل شود.

از کجا بفهمیم ساعت ضد آب است؟

استانداردهای صنعتی مقاومتی که ذکر کردیم، الهام‌بخش صنعت ساعت‌سازی نیز بوده‌اند. در دنیای ساعت‌ها، اصطلاحاتی نظیر WR و ATM بسیار متداول هستند و میزان مقاومت در برابر آب را به ما نشان می‌دهند. ATM فشار را به ما بیان می‌کند؛ به طور مثال یک اتمسفر تقریباً معادل فشار ستون آب ۱۰ متری است. به این ترتیب اگر روی قاب پشتی ساعت ATM 5 نوشته شود، به این معناست که ساعت مورد نظر تحت شرایط کنترل شده آزمایشگاهی فشار معادل 50 متر آب را تحمل نموده است.

با این حال این اعداد در شرایط واقعی به دلیل تکان‌ها، نوسان دما و پاشیده شدن آب کمی کاهش می‌یابد. در هر صورت، با توجه به این استانداردها می‌توانید برچسب ساعت را تفسیر کنید. یکی از پرسش‌های رایجی که در هنگام خرید ساعت از سوی مشتریان مطرح می‌شود، این است که از کجا بفهمیم ساعت ضد آب است؟ برای پاسخ به این سوال، باید معانی همین مفاهیم، واحدها و استانداردهای جهانی را بدانید.

جدول ضد آب بودن ساعت

اگر تصمیم به خرید یک ساعت مچی مقاوم در برابر آب را دارید، در جدول زیر رده‌بندی مقاومت معمول ساعت‌ها را آورده‌ایم:

نکته بسیار مهم: توجه داشته باشید که هیچ ساعتی به معنای واقعی صددرصد ضدآب نیست! اعدادی که در جدول بالا آمده نشان‌دهنده آزمایشات تحت شرایط کنترل شده هستند و در دنیای واقعی، حرکات دست، دما و فشارهای جانبی می‌توانند روی کارکرد ساعت زیرآب تأثیر بگذارند.

علامت ضد آب بودن ساعت چیست؟

علامت یا نشانه ضدآب بودن یک ساعت معمولاً به شکل لوگو یا نوشته روی صفحه یا پشت قاب آن دیده می‌شود؛ به عنوان مثال روی ساعت‌های مچی روزمره عباراتی مثل Water Resistant یا WR را با یک مقدار عمق مشخص به متر می‌بینیم. در مقابل، در ساعت‌های مچی که مناسب برای غواصی حرفه‌ای طراحی شده‌اند، احتمالاً نماد یا عبارت خاصی درج می‌شود. مطابق استاندارد ISO 6425، ساعت‌هایی که آزمون‌های غواصی را گذرانده‌اند، واژه Diver’s به همراه عمق مشخص به متر به بازار معرفی می‌شوند.

ساعت‌های دیگری هم در بازار موجود هستند که با مقاومت اندکی در برابر آب عرضه می‌شوند و روی آن‌ها علامت محافظتی معمولی مثل WR30m را می‌بینیم. از سوی دیگر، ساعت‌های اسپرت یا ورزشی بیشتر بین ۵ تا ۱۰ ATM (50–100m) مقاومت دارند و اغلب پشت قاب‌ آن‌ها ذکر می‌شود. ساعت‌های غواصی از بین تمامی این موارد استانداردهای سخت‌گیرانه‌تری دارند. قاب این ساعت‌ها باید دارای مقاومت فشاری بالایی باشد و بتواند خوردگی آب شور دریا را تحمل نماید. در برخی مدل‌ها حتی نماد غواص یا لوگوی ISO6425 چاپ می‌شود تا نشان دهد واقعاً تحت استاندارد غواصی تست شده‌اند.

برچسب‌هایی که در ساعت بیشتر تبلیغاتی‌اند تا استاندارد واقعی!

متأسفانه در بازار ساعت‌هایی را می‌بینیم که روی جعبه یا خودِ آن‌ها از واژه‌هایی استفاده می‌شود که عمدتاً جنبه بازاریابی دارند. این برچسب‌ها استاندارد مقاومت ساعت در برابر آب را تضمین نمی‌کنند. در گذشته واژه ضدآب یا waterproof رایج بود و ساعت‌ها را به عنوان وسیله‌ای کاملاً ضدآب معرفی می‌کردند. اما به مرور زمان این واژه دیگر مورد استفاده قرار نگرفت و اکنون از عبارت «مقاوم در برابر آب» به همراه عمق مشخص استفاده می‌شود که رویه‌ای واقع‌بینانه‌تر است.

بسیاری از ساعت‌های ارزان‌قیمت را می‌بینیم که فقط با نوشتن عباراتی کلی مثل ضدآب یا نشان ATM بدون تست کافی سعی می‌کنند خریدار را جذب نمایند. اما در واقعیت، این اعداد در شرایط آزمایشگاه و به صورت ایستا تعیین شده‌اند و در استفاده روزمره ممکن است تفاوت چشمگیری داشته باشند؛ به همین دلیل باید توجه داشته باشید که برخی از این برچسب‌ها فقط بیان‌کننده مقدار آزمایش‌ شده استاندارد است و استفاده نامحدود از ساعت با تکیه بر این که کاملاً در هر شرایطی ضد آب بوده را تضمین نمی‌کند.

چرا باید استانداردهای ضد آب را جدی بگیریم؟

مقاومت ساعت در برابر آب یک موضوع فنی و مهم در رابطه با ساعت‌های مچی محسوب می‌شود که عدم توجه به آن می‌تواند منجر به خرید ساعتی نامناسب و هدررفت پول شود. آب سریع‌ترین عامل برای خرابی قطعات فلزی و الکترونیکی بوده و سبب زنگ‌زدگی قطعات می‌شود. در نتیجه، در انتخاب ساعت مچی باید به سطح مقاومت اعلام‌شده و اعتبار اطلاعات ارائه‌شده توجه داشت.

حالا که می‌دانیم از کجا بفهمیم ساعت ضد آب است، در نهایت اگر هدف خرید یک ساعت مچی مقاوم در برابر آب و اطمینان از واقعی بودن استانداردهای درج‌شده باشد، مراجعه به مراکز معتبر می‌تواند ریسک انتخاب نادرست را کاهش دهد. مجموعه‌هایی مانند کرنوواچ که ساعت‌ها را بر اساس مشخصات فنی و استانداردهای اعلام‌شده معرفی می‌کنند، به خریداران کمک می‌کنند با اطمینان بیشتری مدل مناسب نیاز خود را انتخاب کنند.