علت گره افتادن در کارها چیست؟ دلایل و راه های باز شدن گره از کار

حتماً برایتان پیش آمده که هر کاری را شروع می کنید، وسط راه به مشکل می خورید. کاری که باید ساده انجام شود، ماه ها طول می کشد. با خودتان می گویید: «چرا همش تو کارم گره میفته؟» یا «چرا هر کاری می خوام انجام بدم نمیشه؟»

گره افتادن در کارها معمولاً یک علت ندارد و حاصل ترکیبی از عوامل است:

• عوامل معنوی: مثل تکیه نکردن بر خدا، گناه، ناشکری، قطع رحم و بی توجهی به حق دیگران.
• عوامل عملی و روانی: مثل نداشتن برنامه، عجله، اهمال کاری، ترس از شکست و انتخاب راه نادرست.

قرآن کریم راه باز شدن گره ها را تقوا، توکل همراه با تلاش، استغفار، دعا، صبر و شکرگزاری معرفی می کند.

در این مقاله، علت گره افتادن در کارها را از نگاه قرآن، روایات و روانشناسی بررسی می کنیم. سپس به این سؤال پاسخ می دهیم: «وقتی گره میفته تو کارم چیکار کنم؟»

آیا گره افتادن در کارها طبیعی است؟

پیش از جستجوی علت گره افتادن در کارها، باید بدانیم که هر گره ای نشانه مشکل یا عقوبت نیست. قرآن به صراحت می گوید سختی ها بخشی از امتحان زندگی اند:

وَلَنَبْلُوَنَّكُم بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ ۗ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ

و قطعاً شما را با چیزی از ترس، گرسنگی و کاهش در مال ها و جان ها و میوه ها آزمایش می کنیم؛ و به صابران بشارت ده. (بقره، ۱۵۵)

گاهی هم گره خوردن یک کار، به خیر ماست و ما از آن خبر نداریم:

وَعَسَىٰ أَن تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ

چه بسا چیزی را ناخوش بدارید، حال آنکه برای شما خیر است. (بقره، ۲۱۶)

امیرالمؤمنین علی (ع) یکی از راه های شناخت خدا را همین گره خوردن کارها می داند:

«عَرَفْتُ اللَّهَ سُبْحَانَهُ بِفَسْخِ الْعَزَائِمِ وَحَلِّ الْعُقُودِ وَنَقْضِ الْهِمَمِ»

خدا را از سست شدن تصمیم های قطعی، گشوده شدن گره ها و شکسته شدن اراده ها شناختم. (نهج البلاغه، حکمت ۲۵۰)

یعنی گاهی گره می افتد تا یادمان بیاید که ما همه کاره عالم نیستیم.

۱۲ علت گره افتادن در کارها

الف) علت های معنوی گره افتادن در کارها

۱. تکیه کامل بر انسان ها به جای خدا

یکی از مهم ترین دلایل گره افتادن در کارها این است که امیدمان را فقط به آدم ها می بندیم. گاهی آن قدر که به بندگان خدا اعتماد داریم، به خود خدا اعتماد نداریم. قرآن می فرماید:

وَمَن يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ

هر کس بر خدا توکل کند، خدا برایش کافی است. (طلاق، ۳)

۲. گناه و خطاهای خودمان

بخشی از گرفتاری ها نتیجه رفتار خود ماست:

وَمَا أَصَابَكُم مِّن مُّصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُو عَن كَثِيرٍ

هر مصیبتی به شما رسد، به خاطر کارهایی است که انجام داده اید؛ و خدا از بسیاری درمی گذرد. (شوری، ۳۰)

۳. دوری از یاد خدا

قرآن نتیجه روی گردانی از یاد خدا را «زندگی تنگ و سخت» می داند:

وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكًا

و هر کس از یاد من روی بگرداند، زندگی تنگی خواهد داشت. (طه، ۱۲۴)

۴. ناشکری

وقتی نعمت های موجود را نمی بینیم، راه نعمت های تازه هم بسته می شود:

لَئِن شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ

اگر شکر کنید، قطعاً [نعمت] شما را افزون می کنم. (ابراهیم، ۷)

۵. ضایع کردن حق دیگران

در منابع دینی بر این موارد تأکید شده که بر جریان روزی و گشایش زندگی اثر می گذارند:

• رنجاندن پدر و مادر
• قطع رابطه با خویشاوندان
• خوردن حق مردم و بدهی های پرداخت نشده
• بی توجهی به حقوق مالی واجب

۶. منیّت و غرور

وقتی کار را فقط به خودمان نسبت می دهیم و می گوییم «من انجامش می دهم»، گاهی خدا ما را به خودمان وامی گذارد. آن وقت می فهمیم که بدون لطف او هیچ کاری پیش نمی رود.

ب) علت های عملی و روانشناختی گره افتادن در کارها

۷. توکل بدون تلاش

توکل یعنی تلاش کامل، و سپردن نتیجه به خدا. توکل به معنای دست روی دست گذاشتن نیست. قرآن می فرماید:

وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

برای انسان جز حاصل تلاشش نیست. (نجم، ۳۹)

در روایت مشهوری، پیامبر اکرم (ص) به مردی که شترش را رها کرده بود و می گفت توکل کرده ام، فرمود: «اِعقِلها و تَوَكَّل»؛ یعنی اول زانوی شترت را ببند، بعد توکل کن.

۸. نداشتن برنامه و هدف مشخص

بسیاری از کسانی که می گویند «چرا کارام درست پیش نمیره»، در واقع هدف روشن و قدم های مشخص ندارند. کار بی برنامه، دیر یا زود گره می خورد.

۹. اهمال کاری و کمال گرایی

• اهمال کاری: کار امروز را به فردا انداختن، کارها را روی هم تلنبار می کند.
• کمال گرایی: صبر کردن برای شرایط بی نقص، باعث می شود اصلاً شروع نکنیم.

۱۰. عجله و بی صبری

بعضی کارها زمان لازم دارند. وقتی بی صبری می کنیم، تصمیم های اشتباه می گیریم و گره را کورتر می کنیم.

۱۱. ذهنیت منفی و ترس از شکست

کسی که مدام می گوید «همیشه به در بسته می خورم»، ناخودآگاه با ترس و تردید عمل می کند. همین ترس و تردید، احتمال شکست را بیشتر می کند. قرآن می فرماید:

إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّىٰ يُغَيِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ

خداوند حال هیچ قومی را تغییر نمی دهد، مگر آنکه آنان آنچه را در خودشان است تغییر دهند. (رعد، ۱۱)

۱۲. مشورت نکردن و انتخاب مسیر اشتباه

گاهی مشکل در خود کار نیست؛ ما راه را اشتباه رفته ایم. مشورت با افراد آگاه، بسیاری از گره ها را پیش از ایجاد شدن باز می کند.

وقتی گره میفته تو کارم چیکار کنم؟ (راهکارهای باز شدن گره از کار)

اگر شما هم می پرسید «چکار کنم گره از کارم باز بشه؟»، این راهکارها را در دو بخش معنوی و عملی ببینید.

راهکارهای معنوی

۱. کار را برای رضای خدا انجام دهید

اگر انسان کارش را برای رضای خدا انجام دهد و منیّت را کنار بگذارد، خداوند دستش را می گیرد. یک دست صدا ندارد؛ اما وقتی دست انسان در دست خدا قرار بگیرد، گره ها باز و مشکلات حل می شود.

۲. تقوا پیشه کنید

وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا ﴿۲﴾ وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ

هر کس تقوای الهی پیشه کند، خدا برایش راه بیرون رفتنی قرار می دهد و از جایی که گمان نمی کند، روزی اش می دهد. (طلاق، ۲ و ۳)

۳. استغفار کنید

قرآن استغفار را کلید باز شدن درهای رحمت و روزی معرفی می کند:

فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا ﴿۱۰﴾ يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُم مِّدْرَارًا ﴿۱۱﴾ وَيُمْدِدْكُم بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ (نوح، ۱۰ تا ۱۲)

۴. صدقه بدهید

در روایات فراوانی، صدقه عامل دفع بلا و گشایش در کارها معرفی شده است. لازم نیست مبلغ زیادی باشد؛ مداومت مهم تر از مقدار است.

۵. حق الناس و رابطه با خانواده را اصلاح کنید

• از پدر و مادر دلجویی کنید.
• بدهی هایتان را بپردازید.
• با خویشاوندان رابطه تان را برقرار کنید.

۶. صبور باشید و ناامید نشوید

فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا ﴿۵﴾ إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا

پس یقیناً با سختی، آسانی است. آری، با سختی، آسانی است. (انشراح، ۵ و ۶)

راهکارهای عملی

۱. گره را دقیق تعریف کنید

روی کاغذ بنویسید دقیقاً کجای کار گیر کرده است. بسیاری از گره ها با شفاف شدن، نصفشان باز می شود.

۲. کار بزرگ را به قدم های کوچک تقسیم کنید

به جای «باید کارم درست شود»، بنویسید «امروز این یک قدم را برمی دارم».

۳. مشورت کنید

با فرد متخصص یا باتجربه در همان حوزه صحبت کنید. قرآن به پیامبر (ص) دستور مشورت می دهد و بعد می فرماید:

فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ (آل عمران، ۱۵۹)

۴. مسیر را بازبینی کنید

شاید لازم باشد روش، زمان یا حتی هدفتان را تغییر دهید. اصرار بر راه اشتباه، گره را کورتر می کند.

۵. مراقب سلامت روان خود باشید

اگر احساس بن بست مدت طولانی ادامه دارد و با بی انگیزگی شدید، بی خوابی یا ناامیدی عمیق همراه است، حتماً با یک مشاور یا روانشناس صحبت کنید. مراجعه به مشاور هم بخشی از همان «تلاش» است که دین از ما خواسته است.

دعا و ذکر برای باز شدن گره از کار

وقتی دلمان می گوید «خدایا گره افتاده به کارم»، بهترین کار این است که مستقیم با خود او حرف بزنیم:

أَمَّن يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ

کیست که دعای درمانده را اجابت کند، آنگاه که او را بخواند، و گرفتاری را برطرف سازد؟ (نمل، ۶۲)

ذکر یونسیه

حضرت یونس (ع) در تاریک ترین شرایط، یعنی در شکم ماهی، این ذکر را گفت و نجات یافت:

لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ الظَّالِمِينَ

خداوند بلافاصله می فرماید: «وَكَذَٰلِكَ نُنجِي الْمُؤْمِنِينَ»؛ یعنی مؤمنان را نیز این گونه نجات می دهیم (انبیاء، ۸۷ و ۸۸). این وعده فقط مخصوص یونس (ع) نیست.

اعمال پیشنهادی دیگر

• ذکر صلوات: مداومت بر صلوات بر محمد و آل محمد (ص)
• ذکر حوقله: «لا حول و لا قوة الا بالله» که اعتراف به این است که هیچ قدرتی جز به خدا نیست
• توسل: توسل به اهل بیت (ع) و خواندن دعای توسل
• نماز حاجت: خواندن نماز حاجت و دعا به زبان ساده و دل خودتان

نکته مهم: دعا جایگزین تلاش نیست؛ دعا سوخت تلاش است. دعا کنید و همزمان قدم بردارید.

گره افتادن در کسب و کار

اگر گره در کسب و کارتان افتاده و می پرسید «چرا دست به هر کاری می زنم ضرر می کنم؟»، علاوه بر موارد بالا این عوامل را بررسی کنید:

جمع بندی

علت گره افتادن در کارها را باید در دو جا جستجو کرد:

• در رفتار و روش ما: برنامه ریزی، تلاش، صبر و مشورت
• در رابطه ما با خدا: توکل، تقوا، شکر و پرهیز از گناه و حق الناس

یک دست صدا ندارد؛ اما بهترین دستی که می تواند دست ما را بگیرد، دست خداست. همه خیرها، فضل و فرمانروایی عالم در اختیار اوست و «یَدُ اللهِ فَوْقَ أَیْدیهِم».

اگر کار را برای رضای خدا انجام دهیم، منیّت را کنار بگذاریم و همزمان تمام تلاشمان را بکنیم، خداوند دستمان را می گیرد. آن وقت گره ها یکی یکی باز می شوند، چون «إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا».