اگر خلط را قورت دهیم روزه باطل است؟

آیا قورت دادن خلط گلو روزه را باطل می کند؟ ماه مبارک رمضان فصل بندگی و عبادت است، اما گاهی برخی مسائل جسمی مانند سرماخوردگی، آلرژی های فصلی یا سینوزیت، سوالات شرعی متعددی را برای روزه داران ایجاد می کند. یکی از پرتکرارترین دغدغه ها این است که اگر خلط را قورت دهیم روزه باطل است یا خیر؟ آیا باید مدام در حال تخلیه گلو باشیم یا می توانیم به صورت طبیعی رفتار کنیم؟ این شک و وسواس گاهی باعث می شود فرد روزه دار در طول روز دچار استرس شرعی شده و انرژی زیادی را صرف این موضوع کند. با بررسی رساله های عملیه و استفتائات تمام مراجع تقلید شیعه و همچنین نظر علمای اهل سنت، حکم قورت دادن خلط در روزه را بیان کرده ایم.

خلط تا کجای گلو بیاید روزه را باطل می کند؟

برای اینکه پاسخ سوال آیا خلط روزه را باطل میکند را به درستی متوجه شوید، ابتدا باید با یک اصطلاح مهم در رساله های عملیه آشنا شوید: «فضای دهان». پاسخ اکثر مراجع تقلید به این بستگی دارد که آیا خلط وارد فضای دهان شما شده است یا خیر.

• خارج از فضای دهان: زمانی که ترشحات بینی، سر یا سینه مستقیماً از مجاری تنفسی در پشت حلق به سمت پایین (مری و معده) حرکت می کند و اصلاً وارد محیط اصلی دهان (روی زبان و لثه ها) نمی شود.
• داخل فضای دهان: زمانی که شخص با سرفه کردن یا بالا کشیدن، خلط را وارد محیط اصلی دهان خود می کند، به طوری که اگر بخواهد می تواند آن را به راحتی بیرون بیندازد.

قاعده کلی این است: تا زمانی که خلط در همان پشت حلق مسیر خود را به سمت پایین طی می کند، هیچ مشکلی برای روزه ایجاد نمی کند. بحث اصلی مراجع تقلید زمانی آغاز می شود که خلط وارد فضای دهان شده باشد.

قورت دادن خلط گلو روزه را باطل می کند؟

از آنجا که هر مسلمانی بر اساس نظر مرجع تقلید خود عمل می کند، در ادامه حکم خوردن خلط در روزه را به تفکیک مراجع عظام تقلید بررسی کرده ایم:

1. مقام معظم رهبری (امام خامنه ای)

طبق فتوای حضرت آیت الله خامنه ای، فرو بردن اخلاط سر و سینه تا زمانی که به فضای دهان نرسیده باشد، هیچ اشکالی ندارد. اما اگر خلط وارد فضای دهان شود، بنا بر احتیاط واجب نباید آن را قورت داد. اگر فردی عمداً و با آگاهی، خلطی که وارد فضای دهانش شده است را فرو ببرد، بنا بر احتیاط واجب روزه اش باطل می شود و علاوه بر قضا، کفاره نیز بر او واجب می گردد.

2. آیت الله سیستانی

یکی از نظراتی که باعث آرامش خاطر بسیاری از روزه داران می شود، فتوای آیت الله سیستانی است. ایشان می فرمایند: فرو بردن اخلاط سر و سینه، تا به فضای دهان نرسیده اشکال ندارد. اما اگر داخل فضای دهان شود، احتیاط مستحب آن است که آن را فرو نبرند. معنای این جمله این است که بهتر است آن را بیرون بیندازید، اما اگر کسی خلطی که به فضای دهان رسیده را قورت دهد، روزه اش باطل نمی شود. این یک تفاوت بسیار مهم با سایر مراجع است که مشکل بسیاری از مقلدین ایشان را حل می کند.

3. آیت الله مکارم شیرازی

آیت الله مکارم شیرازی نیز در پاسخ به حکم قورت دادن خلط سینه می فرمایند: اگر اخلاط مربوط به سر و سینه باشد و به فضای دهان نرسد، فرو بردن آن اشکالی ندارد. اما اگر اخلاط وارد فضای دهان شود یا از بینی وارد دهان گردد، احتیاط واجب آن است که روزه دار آن را فرو نبرد و از دهان خارج کند.

4. نظر سایر مراجع تقلید (حضرات آیات صافی گلپایگانی، فاضل لنکرانی و …)

اکثر مراجع دیگر از جمله آیت الله صافی گلپایگانی، آیت الله وحید خراسانی و آیت الله نوری همدانی نیز هم نظر با آیت الله خامنه ای (مدظله العالی) و آیت الله مکارم شیرازی هستند. یعنی فرو بردن خلط پیش از رسیدن به دهان را بلامانع دانسته و پس از ورود به فضای دهان، آن را بنا بر احتیاط واجب مبطل روزه می دانند.

آیا خلط گلو روزه را باطل می کند اهل سنت

مخاطبان برادران و خواهران اهل سنت نیز سوالات زیادی درباره قورت دادن خلط گلو هنگام روزه دارند. در فقه اهل سنت (مذاهب حنفی، شافعی، مالکی و حنبلی) و بر اساس فتوای علمای برجسته، بلعیدن خلط (بلغم) در ماه مبارک رمضان قوانین خاص خود را دارد:

• اگر بلغم به دهان نرسد: همه علمای اهل سنت متفق القول هستند که اگر خلط در همان مجرای داخلی پایین برود، روزه کاملاً صحیح است.
• اگر بلغم وارد دهان شود: در صورتی که خلط وارد دهان شود، مستحب و بهتر است که فرد آن را تف کند و بیرون بیندازد، زیرا بلعیدن مجدد آن از نظر بهداشتی و طبع انسانی ناپسند (مکروه) است. با این حال، رأی صحیح و معتبر در میان بسیاری از علمای اهل سنت (از جمله شیخ ابن عثیمین) این است که حتی اگر شخص خلط داخل دهان را ببلعد، روزه اش باطل نمی شود. دلیل این امر آن است که خلط در دایره «خوردن و آشامیدن» که مبطل روزه هستند، قرار نمی گیرد. البته تأکید می شود که فرد نباید عمداً سعی کند خلط را از حلق به دهان بکشد.

اگر خلط گلو را سهواً قورت دهیم روزه باطل است؟

یکی از مهم ترین قواعد در دین مبین اسلام و احکام روزه داری، شرط «عمد و اختیار» است. تمام مراجع تقلید (شیعه و سنی) تاکید دارند که مبطلات روزه تنها در صورتی روزه را باطل می کنند که فرد از روی عمد و با آگاهی آن ها را انجام دهد.

بنابراین، اگر در خواب هستید، یا حواستان نیست، یا بر اثر شدت سرفه خلطی به صورت بی اختیار و سهوی از فضای دهان شما پایین رفت، روزه شما کاملاً صحیح است و هیچ گونه قضا یا کفاره ای بر گردن شما نیست. اسلام دین سختی و عذاب نیست و هیچ گاه انسان را به خاطر عملی که در آن اختیاری نداشته، مؤاخذه نمی کند.

فرق قورت دادن آب دهان با خلط گلو در روزه داری

بسیاری از افراد به دلیل وسواس فکری، تفاوت آب طبیعی دهان را با خلط اشتباه می گیرند و در طول روزه مرتباً آب دهان خود را بیرون می ریزند که باعث خشکی شدید گلو و تشنگی مفرط می شود.

باید بدانید که فرو بردن آب دهان، روزه را باطل نمی کند. حتی اگر به واسطه خیال کردن به یک غذای ترش، آب زیادی در دهان شما جمع شده باشد، قورت دادن آن هیچ اشکالی ندارد و روزه شما صحیح است. حکم باطل شدن روزه (بنا بر احتیاط واجب برخی مراجع)، تنها مختص به خلط های غلیظ سر و سینه است که وارد فضای اصلی دهان شده باشند، نه بزاق طبیعی دهان.

اگر خلط را قورت دهیم روزه باطل است؟

کلام پایانی

برای اینکه در طول ماه مبارک رمضان دچار سردرگمی نشوید، حکم شرعی قورت دادن خلط گلو در روزه را در این چند سطر پایانی به خاطر بسپارید:

1. خلط در پشت حلق: اگر خلط سر، سینه یا بینی وارد فضای دهان نشود و از همان پشت گلو پایین برود، روزه همه افراد (با هر مرجع تقلیدی) صحیح است.
2. خلط در فضای دهان (شیعه): اگر وارد دهان شد، مقلدین آیت الله سیستانی در صورت قورت دادن روزه شان باطل نمی شود (هرچند بهتر است تف کنند). مقلدین سایر مراجع (رهبری، مکارم، و…) بنا بر احتیاط واجب نباید آن را قورت دهند و اگر عمداً قورت دهند روزه باطل است.
3. خلط در فضای دهان (اهل سنت): روزه را باطل نمی کند زیرا خوردن و آشامیدن محسوب نمی شود، اما به دلیل ناپسند بودن، بهتر است حتماً بیرون ریخته شود.
4. حالت سهوی: قورت دادن بی اختیار و سهوی خلط تحت هر شرایطی، آسیبی به روزه نمی زند.
5. آب دهان: قورت دادن بزاق و آب طبیعی دهان در هر حجمی کاملاً مجاز است.