زایمان مار چگونه است + عکس
دیدن صحنه زایمان مار برای هر علاقه مند به طبیعت یا صاحب ماری، یکی از عجیب ترین و در عین حال مبهم ترین تجربیات است؛ چرا که برخلاف تصور عموم، همه مارها تخم گذار نیستند و تماشای خروج یک نوزاد زنده و مستقل از شکم مادر، سوالات زیادی را در ذهن ایجاد می کند. اگر برایتان سوال است که این خزندگان چطور تولید مثل می کنند، آیا شایعه زایمان مار از دهان واقعیت دارد و روند زایمان در گونه های مختلف چگونه است با سماتک همراه باشید.
انواع روش های زایمان مار در طبیعت
مارها به سه روش کاملاً متفاوت فرزندان خود را به دنیا می آورند. فرآیند انتقال جنین و تولد در هر یک از این روش ها ساختار بیولوژیکی خاص خود را دارد:
- تخم گذاری (Oviparous): رایج ترین روش که در آن مار ماده تخم ها را در محیطی امن رها می کند تا پس از مدتی جنین رشد کرده و خارج شود.
- زنده زایی (Viviparous): در این روش هیچ پوسته تخمی وجود ندارد. جنین از طریق جفت و کیسه زرده در شکم مادر تغذیه شده و مستقیماً به صورت نوزاد متولد می شود.
- تخم-زنده زایی (Ovoviviparous): مار ماده تخم ها را داخل بدن خود نگه می دارد. نوزادان درون شکم مادر از پوسته تخم خارج شده و سپس زایمان به صورت زنده انجام می شود.

زایمان مار زنده زا
فرآیند زایمان مار زنده زا یکی از تکامل های بی نظیر در دنیای خزندگان است. در این حالت، نوزادان پس از تکمیل دوره رشد، از طریق دهانه کلواک (مخرج خزنده) دفع می شوند. برخلاف پستانداران، مار مادر پس از تولد هیچ گونه مراقبتی از نوزادان انجام نمی دهد و بچه مارها از همان ثانیه اول باید مستقل زندگی کنند.
1. زایمان مار بوا
مار بوا یکی از مشهورترین مارهای زنده زا است. جنین این مار در داخل بدن مادر درون یک غشای شفاف و کیسه پلاستیک مانند رشد می کند. هنگام زایمان مار بوا، این کیسه ها یکی پس از دیگری خارج می شوند و نوزاد به محض خروج، با پاره کردن این غشا، اولین تنفس خود را انجام می دهد.
2. زایمان مار افعی
خانواده افعی ها عمدتاً از روش تخم-زنده زایی استفاده می کنند. در فرآیند زایمان مار افعی، نوزادان زنده و کاملاً شکل گرفته متولد می شوند. یک بچه مار افعی به محض تولد دارای کیسه زهر فعال و دندان های نیش مجهز است؛ بنابراین رفتارهای تدافعی را بدون نیاز به آموزش از مادر، فوراً بروز می دهد.

مقایسه زایمان مار بوا با مار افعی
برای درک بهتر تفاوت های ساختاری در زایمان این دو گونه معروف، جدول زیر معیارهای اصلی تولد آن ها را نشان می دهد:
| ویژگی رفتاری و بیولوژیک | مار بوا (Boa) | مار افعی (Viper) |
|---|---|---|
| نوع سیستم تولد | زنده زایی حقیقی (دارای جفت ابتدایی) | تخم-زنده زایی (دگردیسی درون شکم) |
| تعداد نوزاد در هر زایمان | ۱۰ تا ۴۰ عدد (بسته به جثه مادر) | ۸ تا ۲۰ عدد (بسته به گونه) |
| وضعیت نوزاد هنگام خروج | محصور در غشای شفاف نازک | غالباً آزاد یا با غشای بسیار سست |
| خطر نوزاد برای محیط | بی خطر و غیرسمی | کاملاً سمی و خطرناک از لحظه تولد |
آیا زایمان مار از دهان واقعیت دارد؟
یکی از باورهای غلط و رایج در فرهنگ های عامیانه، شایعه زایمان مار از دهان است. از نظر آناتومی و زیست شناسی خزندگان، سیستم گوارشی مار هیچ راه ارتباطی با سیستم تولید مثل او ندارد. کالبدشکافی ها و مستندات پزشکی خزندگان به وضوح نشان می دهند که خروجی رحم مارها به بخش کلواک (انتهای بدن) ختم می شود.
منشأ این باور غلط خطای دید انسان ها است؛ برخی مارهای ماده هنگام احساس خطر، نوزادان خود را موقتاً در دهان یا گلو پنهان می کنند تا از دست صیادان نجات یابند. تماشای خروج دوباره نوزادان از دهان مادر در این موقعیت استرس زا، به اشتباه به عنوان فرآیند زایمان تعبیر شده است.
کلام پایانی
اگر در شرایط اسارت یا محیط های نگهداری با زایمان مارها روبرو شدید، باید بدانید که بچه مارها پس از زایمان نیازی به تغذیه فوری ندارند؛ چرا که باقی مانده زرده درون شکم آن ها تا اولین پوست اندازی (حدود یک تا دو هفته) نیازهای غذایی شان را تامین می کند. جداسازی سریع نوزادان از مار مادر برای جلوگیری از آسیب های احتمالی یا استرس شدید خزنده بالغ، الزامی است.
