دهه فاطمیه، ایامی است که به یاد و خاطر بی بی فاطمه زهرا (س)، دخت پیغمبر گرامی اسلام حضرت محمد مصطفی (ص)، برگزار میشود. بسیاری از بزرگان دین مبین اسلام، اعمال ایام فاطمیه را بیان نموده اند. حضرت زهرا (س) به عنوان یکی از مهمترین شخصیتهای دین اسلام برای مسلمانان شناخته میشوند و به احترام ایشان، ما باید اعمال دهه اول فاطمیه را بدانیم و انجام دهیم. در ایام دهه فاطمیه آداب مذهبی در کشورهای مسلمانی همچون ایران باید رعایت شود تا هم خدا از مسلمانان راضی باشد و هم حرمت خانم فاطمه زهرا سلام الله علیها حفظ شود. این ایام روزهای حرمت نهادن به مقام و جایگاه دردانه رسول الله (ص) است.
دهه فاطمیه به منظور بزرگداشت یاد و خاطره حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها، که به واسطه فضائل اخلاقی و موقعیت معنویشان در میان شیعیان از جایگاه ویژهای برخوردار میباشند، برگزار میشود. یکی از برترین اعمال ایام فاطمیه که به منظور ترویج ارزشهای اسلامی مستحب است انجام گیرد، برگزاری مراسم عزاداری و سخنرانی در مورد فضیلتهای خانم فاطمه زهرا (س) میباشد.
اعمال دهه فاطمیه در میان ما شیعیان شامل مجموعهای از فعالیتهای مذهبی است که به مناسبت سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) انجام میگیرد. این اعمال با هدف ادای احترام و نشان دادن ارادت به ساحت دختر پیامبر اسلام (ص) و همچنین تأمل بر زندگی و فداکاریهای آن بانوی بزرگوار انجام میشود. در ادامه به برخی از مهمترین اعمال مخصوص ایام فاطمیه اشاره میکنیم:
یکی از مهمترین آداب دهه فاطمیه، برگزاری مجالس عزاداری است که در آن به خواندن مرثیه، سخنرانیهای دینی و بررسی جوانب مختلف زندگی حضرت پرداخته میشود.
در این مراسم روضه خوانی، مداحی مداحان اهل بیت و نوحه خوانی، سخنرانی در مورد فضائل حضرت زهرا سلام الله علیها انجام میگردد. خوب است که عزاداران در این مراسم، لباس مشکی بپوشند و با خلوص نیت وارد گردند.
سید بن طاووس در کتاب زوائد الفوائد زیارت مخصوص روز شهادت حضرت زهرا آورده و فرموده است:
در ابتدا نماز زیارت یا نماز خود آن حضرت را به جای میآورید. نماز آن حضرت دو رکعت است و در هر رکعت بعد از حمد، شصت مرتبه سوره توحید و اگر نتوانستی در رکعت اول پس از سوره حمد سوره توحید و در رکعت دوم سوره کافرون را میخوانی، و چون سلام نماز را دادی بگو:
“السَّلامُ عَلَیْکِ یَا سَیِّدَةَ نِسَاءِ الْعَالَمِینَ السَّلامُ عَلَیْکِ یَا وَالِدَةَ الْحُجَجِ عَلَى النَّاسِ أَجْمَعِینَ السَّلامُ عَلَیْکِ أَیَّتُهَا الْمَظْلُومَةُ الْمَمْنُوعَةُ حَقَّهَا پس بگو اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى أَمَتِکَ وَ ابْنَةِ نَبِیِّکَ وَ زَوْجَةِ وَصِیِّ نَبِیِّکَ صَلاةً تُزْلِفُهَا فَوْقَ زُلْفَى عِبَادِکَ الْمُکَرَّمِینَ مِنْ أَهْلِ السَّمَاوَاتِ وَ أَهْلِ الْأَرَضِینَ”
معنی فارسی: سلام بر تو ای بانوی بانوان جهانیان، سلام بر تو ای مادر حجتهای الهی بر همه مردم، سلام بر تو ای ستمدیده محروم گشته از حق خویش؛ خدایا درود فرست بر کنیزت و دختر پیامبرت و همسر جانشین پیامبرت، درودی که بر فراز جایگاه بندگان گرامیات از اهل آسمانها و زمینها جایش دهد. روایت شده هر که آن حضرت را به این شیوه زیارت کند و از خدا آمرزش بخواهد، حق تعالی گناهانش را بیامرزد و او را داخل بهشت کند.
قرائت قرآن و دعاهای مرتبط با ایام فاطمیه، خواندن نمازهای مستحبی و ادعیه بسیار توصیه شده و از دیگر اعمال دهه فاطمیه است. نیت کردن برای خواندن نماز مستحبی در این دهه، به قصد قربت و نزدیک شدن به خداوند و ادای احترام به حضرت فاطمه زهرا (س) است.
باید بدانید که مهمترین جزء در خواندن نمازهای مستحبی، نیت است. این نمازها باید با نیت صادقانه و قصد نزدیکی بیشتر به خداوند و ارج نهادن به مقام خانم فاطمه زهرا (س) انجام شوند.
اعمال و نمازهای مستحبی فرصتی برای تأمل و تفکر درباره ارزشها و تعالیم اسلامی فراهم میآورند و به تقویت روحیه معنوی انسان کمک میکنند.
گریه بر حضرت زهرا سلام الله علیها یکی از اشکال عزاداری و نشانهای از عمق احساسات و ارادت شیعیان به خاندان پیامبر (ص) است. در فرهنگ شیعی، گریه بر مصائب اهل بیت (ع) نه تنها بیانگر غم و اندوه است، بلکه بازتابی از عمق عشق و احترام به شهادت آن بزرگواران میباشد.
گریه کردن بر حضرت فاطمه (س) نشاندهنده همدردی عمیق با مصائب و رنجهایی است که ایشان در زندگی خود تحمل کردند. این عمل میتواند به تجدید و تقویت پیوند معنوی بین مسلمانان و خاندان پیامبر (ص) کمک کند.
مطالعه و گفتگو در مورد موضوعات مرتبط، اختصاص زمان برای تفکر و تأمل در زندگی، فضائل، و تعالیم حضرت فاطمه زهرا (س)، و درسهایی که میتوان از زندگی ایشان گرفت.
برگزاری جلسات مطالعه و بحث در مورد جنبههای مختلف زندگی و شخصیت حضرت و نقش ایشان در تاریخ اسلام بسیار حائز اهمیت میباشد.
مطالعه و تفکر در خطبهها و سخنان حضرت فاطمه زهرا (س)، به خصوص خطبه فدکیه که حاوی مفاهیم عمیق دینی و اجتماعی است.
تلاش برای درک و الگوبرداری از رفتار و کردار ایشان در موقعیتهای مختلف، به ویژه در مواجهه با چالشها و مشکلات روزمره زندگی.
کمک به نیازمندان در دهه فاطمیه، مانند سایر اوقات، از اعمال مستحب است که در اسلام به شدت بر آن تأکید شده و دارای ثواب و ارزش معنوی بسیار بالایی است. ثواب این کمکها در ایام عزاداری خانم فاطمه زهرا (س) بیشتر بوده، چرا که این ایام فرصتی است برای تأسی به سیره آن حضرت که همواره به دنبال کارهای خیرخواهانه بودند.
در این ایام، بسیاری از شیعیان به انجام کارهای خیر و کمک به نیازمندان میپردازند. این بانوی بزرگ اسلام نمادی از روحیه بخشش و مهربانی در مسلمانان هستند، و ما باید برای کسب توشه آخرت راه آنان را پیش گرفته و به فقرا بیشتر کمک کنیم.
انجام کمکهای خیرخواهانه در این دوره میتواند به تقویت حس همدلی و مسئولیتپذیری اجتماعی کمک کند و به عنوان یادآوری از اهمیت کمک به دیگران عمل کند.
در مجموع، کمک به نیازمندان در دهه فاطمیه، علاوه بر اینکه یک عمل انساندوستانه است، میتواند به عنوان نمادی از ارادت و تجدید بیعت با ارزشهای حضرت زهرا (س) و اهل بیت (ع) تلقی شود. این کمکها نه تنها به بهبود شرایط زندگی نیازمندان کمک میکند، بلکه منجر به رشد و تعالی روحی خیرین منجر میشود.
به طور کلی، دهه فاطمیه فرصتی است برای تفکر و تأمل در مورد سادهزیستی و انسانیت یکی از مهمترین و برجستهترین شخصیتهای تاریخ اسلام که درس بزرگی برای مسلمانان است. درک عمیق مسائل مربوط به عدالت، صبر و ایثار بانوی دوعالم (س) و به کار بستن آن در زندگی بسیار میتواند کمک کننده و راهنما برایمان باشد. یکی از مهمترین اعمال دهه اول فاطمیه، رفتن به مساجد برای عزاداری و شرکت در مجالس سوگواری میباشد.
مراسم دهه اول فاطمیه همانطور که پیشتر گفتیم معمولاً شامل مجالس سوگواری، قرائت زیارتنامه مخصوص حضرت زهرا (س)، اقامه نماز جماعت، سخنرانیها درباره زندگی و فضائل آن حضرت، و برگزاری عزاداری است. در این ایام، مسلمانان به عزاداری برای شهادت خانم فاطمه زهرا و تجدید عهد و پیمان خود با اهل بیت پیامبر اسلام (ص) میپردازند.
اعمال ایام فاطمیه به شیعیان کمک میکند تا ارتباط عمیقتری با اهل بیت و ارزشهای اسلامی برقرار کنند و در عین حال، از زندگی و سیره حضرت فاطمه (س) درسهایی برای زندگی خود بگیرند.