ختنه دختر چیست و چگونه است؟
عمل ختنه دختر (FGM) یکی از سنت های دیرینه و به شدت آسیب زا در برخی از نقاط جهان است که پیامدهای مخرب جسمی و روانی جبران ناپذیری به همراه دارد. اگر می خواهید بدانید واقعیت ختنه دختر چیست، چرا انجام می شده است و چه انواعی داشته، در این مقاله با ما همراه باشید.
ختنه دختر چیست؟
به بیان ساده، ختنه دختر به عمل بریدن و قطع ناحیه ای از آلت تناسلی زن (به ویژه کلیتوریس) گفته می شود. با انجام این عمل آسیب زا، پایانه های عصبی این ناحیه از بین رفته و فرد تا پایان عمر از دریافت طبیعی لذت جنسی محروم می ماند. در بسیاری از فرهنگ های بومی، ختنه دختران نشانه ای از «زن شدن» و ورود به سن بلوغ تلقی می شود و معمولاً پیش از ازدواج صورت می گیرد.
رواج ختنه دختران در جهان
با وجود ممنوعیت های قانونی و تلاش های سازمان های حقوق بشری، مراسم ختنه دختران همچنان هر ساله در مناطق روستایی و بین قبایل برخی کشورها به عنوان یک سنت دیرینه انجام می شود. به عنوان مثال، آمارها حاکی از آن است که حدود یک چهارم زنان کنیایی ختنه شده اند. متأسفانه ریشه های عمیق فرهنگی باعث شده تا برخی قبایل با نادیده گرفتن خطرات پزشکی، همچنان به این کار ادامه دهند.
روش های ختنه دختر چگونه است؟
عمل ختنه در دختران بسته به رسوم هر منطقه متفاوت است، اما از نظر پزشکی معمولاً به سه حالت کلی تقسیم می شود:
- نوع اول (بریدن کلیتوریس): در این حالت، عمل بریدن منحصراً روی ناحیه کلیتوریس انجام می شود.
- نوع دوم (آسیب به کلیتوریس و لب های کوچک): در این نوع از ختنه دختر، علاوه بر کلیتوریس، کلبان یا لب های کوچک اندام جنسی (Labia Minora) نیز بریده می شوند.
- نوع سوم (ختنه فرعونی): این روش بدترین، دردناک ترین و خطرناک ترین شکل ختنه زنان است که در بخش هایی از آفریقا به شدت رواج دارد. در این مدل، کلیتوریس و لب های کوچک به طور کامل بریده می شوند؛ سپس با به هم آوردن لب های بزرگ (Labia Majora)، آن ها را به یکدیگر می دوزند. روی این ناحیه مسدود شده، تنها سوراخ های کوچکی در نزدیکی مجرای ادرار و دهانه رحم باقی می گذارند.
عوارض وحشتناک ختنه فرعونی
با توجه به نرخ بالای زاد و ولد در آفریقا، عمل فرعونی برای زنان در حقیقت یک «شکنجه» تمام عیار است. در این روش، محل دوخته شده هنگام وضع حمل باید شکافته و باز شود و متأسفانه پس از زایمان، آن را مجدداً می دوزند. علاوه بر درد و عفونت های مکرر، شب ازدواج که برای این زنان اولین تماس جنسی محسوب می شود، بسیار خشونت آمیز و توأم با رنج و شکنجه فیزیکی و روانی است.
عوارض روانی و جسمی ختنه دختران
عمل ختنه دختر تنها یک آسیب جسمی زودگذر نیست، بلکه تبعات طولانی مدتی دارد که کیفیت زندگی فرد را به شدت کاهش می دهد. عوارض این عمل را می توان به دو دسته کلی تقسیم کرد:
1. آسیب جسمی
- درد و خونریزی شدید: به دلیل انجام این عمل در شرایط اغلب غیربهداشتی، سنتی و بدون بی حسی، خطر شوک و خونریزی های کشنده بسیار بالاست.
- عفونت های مزمن: مسدود شدن مجاری و آسیب به بافت ها، باعث ایجاد عفونت های مکرر دستگاه ادراری و لگن می شود که یکی از شایع ترین پیامدهای ختنه دختران است.
- مشکلات خطرناک در زایمان: خطر پاره شدن بافت ها و مرگ مادر و نوزاد در هنگام زایمان، در زنانی که ختنه شده اند به مراتب بیشتر است.
2. آسیب های عمیق روانی
- افسردگی و اضطراب: تجربه این رویداد تلخ در کودکی یا نوجوانی، زمینه ساز افسردگی های شدید در بزرگسالی است.
- اختلال استرس پس از سانحه (PTSD): یادآوری درد و وحشت ناشی از ختنه دختر، به صورت کابوس های شبانه و اضطراب مداوم همراه قربانی می ماند.
- ترس از روابط زناشویی: به دلیل دردناک بودن رابطه و از بین رفتن حس طبیعی، فرد دچار مشکلات جدی در صمیمیت، سردمزاجی و ترس از رابطه جنسی می شود.
اقدامات سازمان جهانی بهداشت برای جلوگیری از ختنه کردن دختران
سازمان جهانی بهداشت (WHO) و سایر نهادهای بین المللی، ختنه دختر را نقض آشکار حقوق بشر، نقض حقوق کودکان و نماد تبعیض شدید علیه زنان می دانند. از نظر علم پزشکی هیچ توجیهی برای این عمل وجود ندارد و تنها بر پایه باورهای غلط و مخرب فرهنگی انجام می شود.
مهم ترین اقدامات جهانی برای مقابله و ریشه کنی این پدیده عبارتند از:
- آموزش و آگاهی بخشى محلی: برگزاری کمپین ها و کارگاه های آموزشی برای جوامع محلی، خانواده ها و رهبران قبایل جهت تغییر نگرش نسبت به این سنت آسیب زا.
- تصویب قوانین بازدارنده: فشار بر دولت ها برای جرم انگاری ختنه دختران و تعیین مجازات های سنگین برای عاملان آن.
- حمایت های پزشکی و روانی: ارائه خدمات درمانی، جراحی های ترمیمی (در صورت امکان) و مشاوره های روان شناختی برای زنانی که قربانی این عمل شده اند.
- هدف گذاری جهانی: سازمان ملل متحد در اهداف توسعه پایدار خود، توقف و ریشه کنی کامل ختنه دختران در سراسر جهان را تا سال ۲۰۳۰ میلادی برنامه ریزی کرده است.
عکس ختنه کردن دختران در زمان قدیم و در کشور کنیا را مشاهده می کنید:
