طبع سیر سرد است یا گرم (تازه – خشک – پخته)

طبع سیر در طب سنتی گرم و خشک است؛ اما درجه این حرارت و خشکی بسته به نوع آن (تازه، خشک، پخته یا سبز) تغییر می کند. سیر خشک بالاترین درجه گرمی (درجه سه) را دارد، در حالی که رطوبت موجود در سیر تازه از شدت حرارت آن می کاهد و پختن سیر نیز طبع آن را به سمت اعتدال می برد.

• طبع سیر خام و خشک: به شدت گرم و خشک (درجه ۳) است.
• طبع سیر تازه و سبز: گرم و خشک با شدت کمتر، به دلیل وجود رطوبت میان بافتی.
• طبع سیر پخته: گرمی ملایم تری نسبت به نوع خام دارد و با معده سازگارتر است.
• مصلح سیر: سرکه، آب انار ترش، سکنجبین، روغن بادام و گشنیز تازه.
• موارد منع مصرف: افراد دارای مزاج گرم و خشک (صفراوی) باید در مصرف آن بسیار احتیاط کنند.

طبع سیر در طب سنتی

تغییر حالت فیزیکی سیر، تأثیر مستقیمی بر مزاج آن می گذارد. بسیاری تصور می کنند تمام اشکال این گیاه اثر یکسانی بر بدن دارند. میزان آب میان بافتی و نحوه فرآوری یا پخت، خواص مزاجی سیر را دگرگون می کند و آگاهی از این تفاوت ها برای مصرف درست آن ضروری است.

طبع سیر خام (سفید و خشک)

سیر سفید خشک شده، متراکم ترین حالت این گیاه محسوب می شود. طبع سیر در این حالت در درجه سوم گرمی و خشکی قرار دارد که نشان دهنده قدرت دارویی بالای آن است. مصرف مداوم سیر خشک می تواند به سرعت حرارت بدن را بالا برده و رطوبت طبیعی را کاهش دهد. این نوع سیر برای دفع بلغم، رفع سردی مفاصل و بهبود رطوبت اضافی معده بسیار مؤثر عمل می کند.

طبع سیر تازه (سبز)

بوته و برگ های سبز سیر تازه در فصل بهار، حاوی مقدار قابل توجهی آب هستند. طبع سیر تازه همچنان گرم است، اما رطوبت موجود در آن باعث می شود خشکی بسیار کمتری نسبت به نوع خشک داشته باشد. مصرف سیر سبز عوارض کمتری برای افراد مستعد گرمی ایجاد می کند و هضم آن برای سیستم گوارش راحت تر است.

طبع سیر پخته

فرآیند حرارت دادن، به ویژه جوشاندن در آب یا پختن درون سرکه، شدت گرمی و تندی سیر را به طرز چشمگیری می شکند. طبع سیر پخته ملایم تر است و آسیب کمتری به پرزهای معده وارد می کند. اگر به بوی تند یا حرارت سیر خام حساسیت دارید، نوع پخته یا کباب شده آن جایگزین مناسبی خواهد بود که خواص ضدعفونی کننده را با عوارض کمتری به بدن می رساند.

مقایسه طبع و درجه مزاجی انواع سیر

مصلح سیر چیست؟

مصرف سیر بدون در نظر گرفتن مصلح آن، به ویژه در فصول گرم سال، باعث بروز علائمی مانند خشکی دهان، تپش قلب، خارش پوست یا سوزش ادرار می شود. طب سنتی برای خنثی کردن این عوارض و تعدیل طبع سیر، ترکیبات زیر را پیشنهاد می دهد:

• سرکه طبیعی: اسیدهای طبیعی موجود در سرکه حرارت سیر را مهار می کنند. تهیه سیرترشی بهترین روش برای بهره مندی از خواص سیر بدون درگیری با گرمی آن است.
• سکنجبین و آب انار: نوشیدن شربت سکنجبین یا آب انار ترش پس از مصرف سیر خام، به تعادل حرارت کبد و جلوگیری از جوش های پوستی کمک می کند.
• روغن بادام شیرین و کره: تفت دادن سیر در این چربی های طبیعی، خشکی زننده آن را گرفته و هضم را برای معده های حساس آسان تر می سازد.
• گشنیز تازه: ترکیب گشنیز خردشده با سیر در انواع غذاها، علاوه بر کاهش بوی نامطبوع، طبع آن را به سمت خنکی و اعتدال می برد.

چه کسانی باید در مصرف سیر احتیاط کنند؟

شناخت مزاج نشان می دهد که سیر یک داروی گیاهی قدرتمند است و برای همه افراد پاسخ یکسانی ندارد. اشتباه رایج، مصرف روزانه و خودسرانه سیر خام با هدف تقویت سیستم ایمنی است، بدون آنکه فرد به طبع پایه بدن خود توجهی داشته باشد.

1. افراد دارای مزاج صفراوی: کسانی که بدن گرم و خشکی دارند، با خوردن سیر خام دچار تشدید حرارت، خارش پوست، سردرد، تلخی دهان و بی خوابی می شوند.
2. مبتلایان به التهاب و زخم معده: خشکی و تندی سیر خام دیواره معده و روده را تحریک کرده و می تواند باعث تشدید سوزش و رفلاکس شود.
3. زنان باردار: مصرف مقادیر زیاد سیر خام در دوران بارداری به دلیل حرارت بالا توصیه نمی شود و در برخی موارد ممکن است به افت ناگهانی فشار خون منجر شود.

جمع بندی

طبع سیر از نظر طب سنتی گرم و خشک است و بیشترین میزان حرارت در حالت خام و خشک آن یافت می شود. برای دریافت خواص این گیاه بدون تجربه کردن عوارض غلبه گرمی، بهترین راهکار مصرف آن به شکل پخته یا همراه با مصلح هایی مانند سرکه، آب لیمو و گشنیز است. افراد سردمزاج (بلغمی ها) بیشترین سود را از مصرف سیر می برند؛ اما اگر طبع گرمی دارید، حتماً دفعات مصرف را کاهش داده و از سیر تازه یا پخته به جای نوع خشک آن استفاده کنید.