علت ریپ زدن ماشین در حالت درجا و خاموش شدن

علت ریپ زدن ماشین در حالت درجا

لرزش های غیرطبیعی موتور و تکان های آزاردهنده کابین هنگام توقف پشت چراغ قرمز، چالشی است که ریشه آن را باید در پیدا کردن علت ریپ زدن ماشین در حالت درجا جستجو کرد. این مشکل که اغلب با نوسان عقربه دور موتور همراه است، نه تنها آرامش راننده را سلب می کند، بلکه زنگ خطری برای بروز آسیب های جدی تر در سیستم سوخت رسانی و جرقه زنی است. بی توجهی به این لرزش ها در خودروهای داخلی می تواند به خرابی کاتالیزور یا خاموشی های ناگهانی در ترافیک منجر شود. با خواندن این مقاله، بدون نیاز به دانش پیچیده مکانیکی، یاد می گیرید که چگونه منشأ این مشکل ریپ زدن ماشین در حالت درجا را در موتورهای خانواده پژو، سمند و پراید شناسایی کرده و از صرف هزینه های بی دلیل در تعمیرگاه ها جلوگیری کنید.

1. کثیفی یا خرابی استپر موتور

در پیشرانه هایی که از دریچه گاز سیمی استفاده می کنند (مانند پراید و موتورهای XU7)، استپر موتور وظیفه حیاتی تنظیم هوای ورودی در حالت دور آرام را بر عهده دارد. نشستن بخارات روغن و دوده روی نوک مخروطی استپر، مانع از حرکت دقیق آن می شود. این گرفتگی باعث می شود تا هوای کافی به موتور نرسد و پیشرانه در حالت درجا دچار خفگی و لرزش شود. در بسیاری از موارد، یک شستشوی ساده با اسپری انژکتورشور این قطعه را به مدار بازمی گرداند.

2. کثیفی دریچه گاز

دریچه گازهای برقی، به خصوص در خانواده TU5 (پژو ۲۰۶ تیپ ۵، ۲۰۷ و تارا)، حساسیت بالایی به رسوبات کربنی دارند. تجمع دوده در لبه های پولکی دریچه گاز باعث می شود زاویه بسته شدن آن تغییر کند. ایسیو (ECU) برای جبران این افت هوا، مدام دستور تغییر زاویه می دهد که این درگیری نرم افزاری و مکانیکی، خود را به صورت ریپ زدن و نوسان دور موتور در حالت توقف نشان می دهد.

3. فرسودگی شمع و وایر

موتورهای EF7 و سمند وابستگی شدیدی به کیفیت سیستم جرقه زنی دارند. شمع هایی که الکترود آن ها ذوب شده یا دهانه (گپ) آن ها از تنظیم خارج شده است، نمی توانند جرقه قدرتمندی برای احتراق کامل تولید کنند. از سوی دیگر، نشتی برق از وایرهای پوسیده باعث می شود جریان ولتاژ بالا پیش از رسیدن به شمع به بدنه موتور تخلیه شود. نتیجه این اتفاق، کار نکردن یکی از سیلندرها و تکان های شدید موتور در دور آرام است.

4. نیم سوز شدن کویل

کویل وظیفه تقویت ولتاژ باتری برای ایجاد جرقه را دارد. در موتورهای ۲۰۶ و سمند، خرابی کویل معمولاً به صورت مقطعی آغاز می شود. نیم سوز شدن کویل باعث می شود در دورهای پایین که دینام جریان کمتری تولید می کند، قدرت جرقه افت کرده و احتراق ناقص صورت گیرد. این ایراد در دستگاه دیاگ معمولاً با خطای Misfire در یک یا چند سیلندر خاص ثبت می شود.

5. گرفتگی سوزن انژکتورها

استفاده از بنزین بی کیفیت و تعویض دیرهنگام صافی بنزین، باعث رسوب ذرات معلق در سوزن انژکتورها می شود. پاشش سوخت در انژکتور کثیف از حالت پودری به حالت قطره ای تغییر می کند. در حالت درجا که موتور به کمترین میزان سوخت نیاز دارد، این پاشش قطره ای باعث خفه کار کردن موتور، بوی شدید بنزین خام از اگزوز و ریپ زدن خودرو می شود.

6. نشتی هوا از منیفولد هوا یا اورینگ ها

هوا کشیدن موتور یکی از خطاهای پنهانی است که مکانیک ها را نیز سردرگم می کند. اگر واشر منیفولد هوا خشک شده باشد یا اورینگ های انژکتور پاره شوند، هوای اندازه گیری نشده وارد محفظه احتراق می شود. در این حالت، تناسب استاندارد سوخت و هوا (نسبت استوکیومتری) برهم خورده و موتور به دلیل رقیق شدن بیش از حد مخلوط، در حالت درجا دچار لرزش شدید می شود.

7. خرابی سنسور مپ (MAP)

سنسور MAP وظیفه اندازه گیری فشار مطلق داخل منیفولد را دارد. ایسیو بر اساس اطلاعات این سنسور، حجم سوخت را تعیین می کند. آلوده شدن نوک این سنسور با روغن (که در موتورهای داخلی شایع است) باعث ارسال دیتای غلط می شود. ایسیو تصور می کند موتور زیر بار است و سوخت اضافی تزریق می کند که نتیجه آن ریپ زدن، دود سیاه و افت شدید کیفیت کارکرد درجا خواهد بود.

8. نقص در سنسور دور موتور

سنسور دور موتور (Crankshaft Sensor) حیاتی ترین سنسور برای روشن ماندن خودرو است. این سنسور موقعیت دقیق پیستون ها را به ایسیو گزارش می دهد تا زمان دقیق جرقه و پاشش مشخص شود. تجمع براده های آهن روی خاصیت مغناطیسی این سنسور باعث می شود پالس های ارسالی قطع و وصل شوند. این اختلال در دورهای پایین مستقیماً به ریپ زدن و در نهایت خاموشی موتور ختم می شود.

9. افت فشار پمپ بنزین

پمپ بنزین باید فشاری معادل ۳ تا ۴ بار در ریل سوخت ایجاد کند. فرسودگی مغزی پمپ یا گرفتگی شدید فیلتر بنزین باعث افت این فشار می شود. در حالت درجا، این کمبود فشار خود را به صورت نوسان و تق تق کردن موتور نشان می دهد. معمولاً با گرفتن فشار ریل سوخت توسط گیج مخصوص، این ایراد به سادگی قابل تشخیص است.

10. اختلال در عملکرد سنسور اکسیژن

سنسور اکسیژن ناظر نهایی بر کیفیت احتراق است. در موتورهای یورو ۴ (اکثر خودروهای صفر و مدل بالای داخلی)، خرابی سنسور اکسیژن اول (بالادست) باعث می شود ایسیو نتواند فیدبک دقیقی از میزان اکسیژن نسوخته بگیرد. این کوری نرم افزاری باعث نوسان در پاشش سوخت شده و خودرو در حالت درجا عملکردی الاکلنگی و ناپایدار پیدا می کند.

11. خرابی سنسور دمای آب (فشنگی آب)

سنسور دمای آب نقش ساسات را در خودروهای انژکتوری ایفا می کند. اگر این سنسور خراب شود و به اشتباه دمای موتور را بالا گزارش دهد، ایسیو سوخت کمتری در ابتدای استارت تزریق می کند. این مسئله باعث می شود خودرو در حالت سرد (اول صبح) به شدت ریپ بزند و تا زمان گرم شدن واقعی موتور، در حالت درجا کارکردی مختل داشته باشد.

12. تایم نبودن تسمه تایم

در موتورهای ۱۶ سوپاپ مانند TU5 و EF7، دقت تایمینگ بسیار بالاست. حتی جابجا شدن یک دندانه از تسمه تایم به دلیل نصب نادرست یا شل بودن تسمه سفت کن، باعث عدم هماهنگی حرکت سوپاپ ها و پیستون می شود. این مشکل توان موتور را به شدت کاهش داده و پیشرانه در حالت درجا دائماً لرزش و پرش خواهد داشت.

13. نقص سنسور موقعیت میل سوپاپ

در موتورهای مجهز به سیستم زمان بندی متغیر سوپاپ ها (CVVT) نظیر EF7 و سورن پلاس، سنسور میل سوپاپ وظیفه دارد زمان بندی دقیق را کنترل کند. خرابی این سنسور یا گرفتگی شیر برقی CVVT به دلیل کثیفی روغن موتور، باعث می شود فاز سوپاپ ها در دور آرام به درستی تنظیم نشود و موتور با صدای خشن کار کرده و ریپ بزند.

14. نیم سوز شدن واشر سرسیلندر

این ایراد در موتور XU7 (پژو ۴۰۵، پارس سال و سمند معمولی) یک ضعف ذاتی است. سوختن خفیف واشر سرسیلندر باعث می شود مقدار بسیار کمی آب وارد محفظه احتراق شود. این رطوبت، کیفیت جرقه را از بین می برد. نشانه بارز این حالت، ریپ زدن شدید موتور در دقایق اولیه استارت است که پس از تبخیر آب و گرم شدن موتور، لرزش تا حدودی برطرف می شود.

15. اختلالات نرم افزاری ECU یا ریمپ غیراصولی

گاهی تمام قطعات مکانیکی و برقی سالم هستند، اما برنامه ریزی ایسیو دچار باگ شده است. در سال های اخیر، ریمپ های غیراصولی برای کاهش دمای آب یا افزایش شتاب، جداول سوخت و جرقه (Map Tables) را در دور آرام به هم می ریزند. این دستکاری های غیرتخصصی باعث می شود موتور نتواند در دور زیر ۱۰۰۰ پایداری خود را حفظ کند.

علت خاموش شدن ماشین در حالت درجا

مرز باریکی بین ریپ زدن و خاموش شدن کامل موتور وجود دارد. هنگامی که موتور در حالت درجا قادر به حفظ حداقل دور لازم (حدود ۸۰۰ تا ۹۰۰ دور در دقیقه) نباشد، خاموش می شود. در خودروهای داخلی، خاموش شدن موتور پس از ریپ زدن معمولاً به سه مقصر اصلی برمی گردد:

• گیر کردن کامل استپر موتور: اگر استپر در حالت کاملاً بسته گیر کند، هیچ مسیری برای ورود هوا به موتور در زمان رها کردن پدال گاز وجود نخواهد داشت و موتور بلافاصله خاموش می شود.
• قطعی لحظه ای سنسور دور موتور: از کار افتادن این سنسور حتی برای کسری از ثانیه، به معنای قطع کامل سیستم جرقه زنی و پاشش سوخت از سوی ایسیو است که منجر به ایست کامل پیشرانه می شود.
• سوختن رله دوبل: رله دوبل برق اصلی سیستم انژکتور، پمپ بنزین و کویل را تامین می کند. گرم شدن و قطع شدن پایه های این رله (مخصوصاً در پژو و پراید) باعث خاموشی بی مقدمه خودرو در حالت درجا خواهد شد.

کلام پایانی

پیدا کردن علت ریپ زدن ماشین در حالت درجا مستلزم بررسی گام به گام و پرهیز از تعویض چشم بسته قطعات است. در خودروهای ایرانی از پراید گرفته تا خانواده موتورهای EF7 و TU5، سرویس های دوره ای منظم مانند تعویض به موقع شمع ها، شستشوی دریچه گاز و استفاده از روغن موتور استاندارد، تا حد زیادی از بروز این دست مشکلات جلوگیری می کند. همواره توصیه می شود پیش از دست بردن به آچار، خودرو را توسط یک دستگاه دیاگ معتبر بررسی کنید تا کدهای خطای پنهان راهنمای مسیر تعمیر شما باشند. آیا شما هم تجربه لرزش یا خاموش شدن موتور در ترافیک را داشته اید؟ نوع خودرو و علائم آن را در بخش نظرات به اشتراک بگذارید تا راهکار دقیق آن را بررسی کنیم.