نماز آیات چند رکعت است و چگونه خوانده می شود

نماز آیات چند رکعت است

نماز آیات دو رکعت است که هر رکعت آن پنج رکوع و دو سجده دارد. این نماز مجموعاً دو رکعت دارد، اما شیوه خواندن آن با نمازهای روزانه متفاوت است. در هر رکعت از نماز آیات، پنج رکوع وجود دارد؛ یعنی نمازگزار در مجموعِ این دو رکعت، ده بار به رکوع می رود و چهار بار سجده می کند (در هر رکعت دو سجده). برای خواندن آن می توان سوره حمد و یک سوره کامل را پیش از هر رکوع خواند، یا اینکه یک سوره را به پنج قسمت تقسیم کرد و پیش از هر رکوع یک بخش از آن را تلاوت نمود. هدف از خواندن نماز آیات، یادآوری قدرت خداوند و پناه بردن به آرامش الهی است.

آیا نماز آیات قنوت دارد

بله، نماز آیات قنوت دارد، اما خواندن آن مستحب است (یعنی اگر خوانده نشود، نماز همچنان صحیح است).

برای خواندن قنوت در نماز آیات، سه روش مستحب وجود دارد که می توانید هرکدام را انتخاب کنید:

• پنج قنوت (کامل ترین حالت): مستحب است پیش از رکوع های زوج (یعنی رکوع های دوم، چهارم، ششم، هشتم و دهم) قنوت خوانده شود.
• دو قنوت: می توانید فقط پیش از رکوع پنجم (در پایان رکعت اول) و پیش از رکوع دهم (در پایان رکعت دوم) قنوت بخوانید.
• یک قنوت: ساده ترین حالت این است که فقط یک بار، پیش از آخرین رکوع نماز (رکوع دهم در پایان رکعت دوم) قنوت بخوانید.

شما می توانید هر ذکری یا دعایی را در قنوت نماز آیات بخوانید، اما خواندن دعاهای معمول مانند «رَبَّنا آتِنا فِی الدُّنْیا حَسَنَةً…» رایج تر است.

نماز آیات چگونه خوانده می شود

برای خواندن نماز آیات، دو روش اصلی و صحیح وجود دارد که می توانید بسته به زمان و شرایط خود، یکی از آن ها را انتخاب کنید:

روش اول: تقسیم سوره

در این روش خواندن نماز آیات، در هر رکعت سوره حمد تنها یک بار خوانده می شود و سوره دیگری (مانند سوره قدر یا توحید) به پنج قسمت تقسیم می گردد. مراحل آن به شرح زیر است:

1. نیت کنید و تکبیرة الاحرام بگویید.
2. سوره حمد را به طور کامل بخوانید.
3. قسمت اول از یک سوره دیگر را بخوانید (مثلاً: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ).
4. به رکوع اول بروید.
5. بایستید و بدون خواندن حمد، قسمت دوم سوره را بخوانید (مثلاً: اللَّهُ الصَّمَدُ).
6. به رکوع دوم بروید.
7. بایستید و قسمت سوم سوره را بخوانید (مثلاً: لَمْ یَلِدْ).
8. به رکوع سوم بروید.
9. بایستید و قسمت چهارم سوره را بخوانید (مثلاً: وَ لَمْ یُولَدْ).
10. به رکوع چهارم بروید.
11. بایستید و قسمت پنجم (پایانی) سوره را بخوانید (مثلاً: وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُوًا أَحَدٌ).
12. به رکوع پنجم بروید.
13. پس از رکوع پنجم بایستید و سپس به سجده بروید و دو سجده را به جا آورید.
14. برای رکعت دوم بایستید و تمام مراحل رکعت اول را دقیقاً تکرار کنید.
15. پس از انجام دو سجده در رکعت دوم، تشهد و سلام را بخوانید.

روش دوم: خواندن سوره کامل

در این روش خواندن نماز آیات، پیش از هر رکوع، سوره حمد و یک سوره کامل تلاوت می شود.

• پس از نیت و تکبیرة الاحرام، یک بار سوره حمد و یک سوره کامل بخوانید.
• به رکوع اول بروید.
• سر از رکوع بردارید، بایستید و دوباره سوره حمد و یک سوره کامل بخوانید.
• به رکوع دوم بروید.
• این فرآیند را تکرار کنید تا مجموعاً در یک رکعت، پنج بار سوره حمد و پنج بار یک سوره کامل را خوانده باشید و پنج بار به رکوع بروید.
• پس از رکوع پنجم، بایستید، به سجده بروید و دو سجده را انجام دهید.
• رکعت دوم را نیز دقیقاً مانند رکعت اول به جا آورید.
• پس از دو سجده در رکعت دوم، با خواندن تشهد و سلام نماز را به پایان برسانید.

نکته: همان طور که پیش تر اشاره شد، در هر دو روش خواندن نماز آیات می توانید در جایگاه های مستحب (مثل پیش از آخرین رکوع) قنوت بخوانید تا ثواب نماز شما بیشتر شود.

زمان خواندن نماز آیات

زمان خواندن نماز آیات بستگی به نوع حادثه ای دارد که باعث واجب شدن آن شده است. زمان بندی این نماز به دو دسته اصلی تقسیم می شود:

1. خورشیدگرفتگی (کسوف) و ماه گرفتگی (خسوف)

• زمان شروع و پایان: وقت خواندن این نماز از لحظه شروع گرفتگی آغاز می شود و تا زمان باز شدن کامل خورشید یا ماه ادامه دارد.
• بهترین زمان: مستحب است که نماز را از همان ابتدای گرفتگی شروع کنید و آن را تا زمانی که ماه یا خورشید شروع به باز شدن می کند، به تأخیر نیندازید.
• حکم تأخیر: اگر خواندن نماز را تا زمانِ شروع به باز شدنِ گرفتگی تأخیر بیندازید، باید نیت «ادا» کنید، اما اگر تا بعد از باز شدنِ کامل نخوانید، نماز شما «قضا» می شود و باید بعداً به نیت قضا آن را به جا آورید.

2. زلزله و سایر حوادث ناگهانی (رعد و برق شدید، طوفان و…)

• زمان خواندن: برای زلزله و سایر حوادث ترسناک آسمانی و زمینی، وقت مشخصی مانند خورشیدگرفتگی وجود ندارد؛ بلکه باید نماز آیات را فوراً و بدون تأخیر (به محض وقوع حادثه و آرام شدن شرایط اولیه) بخوانید.
• حکم تأخیر: اگر کسی به هر دلیلی (فراموشی، ترس زیاد یا عمداً) نماز آیات زلزله را در همان لحظات اولیه نخواند، این واجب از او ساقط نمی شود و باید هر زمان که یادش آمد یا توانست، آن را بخواند. در این حالت (طبق نظر اکثر مراجع تقلید)، نیت نماز نه ادا است و نه قضا، بلکه باید به نیت «ما فِی الذِّمّه» (یعنی آنچه بر عهده من است) خوانده شود.

نکته: اگر زلزله های متعددی رخ دهد (پس لرزه های شدید)، برای هر کدام که به طور مستقل احساس شود و عرفاً زلزله ای جداگانه به حساب بیاید، یک نماز آیات جداگانه واجب می شود.

آیا نماز آیات واجب است

بله، نماز آیات بر مسلمانان واجب است، اما این وجوب همیشگی و روزانه نیست، بلکه تنها در صورت وقوع حوادث خاصی واجب می شود.

این نماز در چهار مورد زیر بر افرادی که در محل وقوع حادثه هستند، واجب می گردد:

1. زلزله: در صورت وقوع زلزله، خواندن این نماز واجب است (حتی اگر شدت آن کم باشد و کسی نترسد).
2. خورشیدگرفتگی (کسوف): حتی اگر مقدار کمی از خورشید بگیرد و کسی هم نترسد.
3. ماه گرفتگی (خسوف): حتی اگر مقدار کمی از ماه بگیرد و کسی هم نترسد.
4. حوادث طبیعی وحشتناک: مانند رعد و برق های بسیار شدید، بادهای سیاه یا سرخ و سایر پدیده های عجیب آسمانی و زمینی، به شرط آنکه باعث ترس بیشتر مردم شود.

نکته: نماز آیات تنها بر کسانی واجب است که در شهر یا منطقه ای حضور دارند که این حوادث در آنجا رخ داده و قابل احساس یا رویت باشد. بر اهالی مناطق دیگری که حادثه در آن ها رخ نداده است، خواندن این نماز واجب نیست.