کدام فیوز باعث روشن نشدن ماشین میشود

روشن نشدن ماشین یکی از دلهره آورترین اتفاقاتی است که می تواند برای هر راننده ای رخ دهد؛ به خصوص اگر برای رسیدن به مقصد عجله داشته باشید. در بسیاری از موارد، رانندگان تصور می کنند که با یک خرابی بزرگ و پرهزینه مانند سوختن موتور یا خرابی دینام مواجه هستند. اما تجربه نشان داده است که در خودروهای ایرانی مانند پراید، پژو، سمند کوییک، ساینا و تیبا، گاهی اوقات مشکل بسیار کوچک تر از آن چیزی است که فکر می کنید. یک قطعه پلاستیکی کوچک و ارزان قیمت به نام فیوز می تواند کل سیستم برق رسانی را مختل کرده و مانع از استارت خوردن خودرو شود. اگر از خود می پرسید که فیوز روشن نشدن ماشین دقیقاً کدام است و چطور باید آن را پیدا کنید، در این مقاله سماتک جزئیات فنی و محل دقیق این فیوزها که عامل روشن نشدن ماشین در خودروهای سواری هستند بررسی خواهد شد.

اگر فرصت کافی برای مطالعه جزئیات فنی ندارید و می خواهید سریعاً مشکل را پیدا کنید، باید بدانید که یک فیوز واحد برای این مشکل وجود ندارد، بلکه سوختن هر یک از چهار فیوز زیر می تواند باعث روشن نشدن ماشین شود. به ترتیب اولویت، این موارد را در جعبه فیوز داخل اتاق یا داخل موتور بررسی کنید:

1. فیوز استارت (Starter Fuse): اگر سوییچ را می چرخانید اما هیچ صدایی نمی شنوید و موتور نمی چرخد.
2. فیوز پمپ بنزین (Fuel Pump Fuse): اگر موتور استارت می خورد (صدای هندل زدن می آید) اما ماشین روشن نمی شود.
3. فیوز ECU یا کامپیوتر خودرو: اگر برق پشت آمپر می آید اما خودرو هیچ واکنشی به استارت نشان نمی دهد و پمپ بنزین هم کار نمی کند.
4. فیوز ایگنیشن یا احتراق (Ignition Fuse): که برق کویل و شمع ها را تامین می کند.

در ادامه عملکرد دقیق هر یک از این فیوزها و نحوه پیدا کردن آن ها را در خودروهای داخلی بررسی می کنیم تا بتوانید بدون نیاز به مکانیک بفهمید کدام فیوز باعث روشن نشدن ماشین میشود!

فیوز استارت

زمانی که در مورد فیوز روشن نشدن ماشین صحبت می کنیم، اولین مظنون همیشه فیوز مربوط به سیستم استارت است. وظیفه این فیوز، انتقال جریان برق از باتری به اتوماتیک استارت است. زمانی که شما سوییچ را در حالت استارت قرار می دهید، جریان برق باید از این فیوز عبور کند تا موتور استارت فعال شود.

اگر این فیوز بسوزد، ارتباط الکتریکی قطع شده و هر چقدر سوییچ را بچرخانید، هیچ اتفاقی نمی افتد. در این حالت معمولاً برق پشت آمپر وجود دارد، چراغ های هشدار روشن می شوند، اما در مرحله نهایی چرخاندن سوییچ، سکوت کامل برقرار است. در اکثر خودروهای ایرانی، این فیوز در جعبه فیوز داخل اتاق (زیر فرمان سمت چپ) یا در جعبه فیوز کالسکه ای داخل موتور قرار دارد و معمولاً شدت جریان آن بین ۲۰ تا ۳۰ آمپر است.

فیوز پمپ بنزین

دومین قطعه حیاتی، فیوز پمپ بنزین است. بسیار پیش می آید که راننده با مشکل استارت خوردن مواجه نیست؛ یعنی موتور با قدرت می چرخد و صدای معمول استارت شنیده می شود، اما موتور خودرو “روشن” نمی شود. در این سناریو، مشکل دیگر از سیستم استارت نیست، بلکه سوخت به موتور نمی رسد.

پمپ بنزین یک قطعه الکتریکی است که برای پمپاژ سوخت از باک به انژکتورها نیاز به برق دارد. این برق از طریق یک فیوز محافظت می شود. اگر به هر دلیلی فشار زیادی به پمپ بیاید و یا اتصالی رخ دهد، فیوز پمپ بنزین می سوزد. نتیجه این است که بنزین به سیلندرها نمی رسد و احتراق صورت نمی گیرد. نشانه بارز خرابی این فیوز این است که وقتی سوییچ را باز می کنید (قبل از استارت زدن)، صدای همیشگی و ممتد “ویززز” که از سمت باک (صندلی عقب) می آید، شنیده نمی شود.

فیوز ECU و رله دوبل

پیچیده ترین بخش در سیستم برق خودروهای انژکتوری، مربوط به کامپیوتر مرکزی (ECU) و رله های اصلی است. اگر فیوز روشن نشدن ماشین مربوط به این بخش باشد، عملاً مغز خودرو از کار افتاده است. این فیوز وظیفه برق رسانی به واحد کنترل الکترونیکی را بر عهده دارد.

وقتی فیوز ECU می سوزد، خودرو رفتاری کاملاً مرده از خود نشان می دهد. نه تنها پمپ بنزین کار نمی کند، بلکه سیستم جرقه زنی (کویل ها) و انژکتورها نیز فرمانی دریافت نمی کنند. در خودروهایی مانند پژو ۲۰۶ و ۲۰۷ که سیستم مالتی پلکس دارند، سوختن فیوزهای مربوط به BSI یا نودهای مرکزی نیز می تواند علائمی مشابه ایجاد کند. معمولاً در خودروهای خانواده پژو و سمند، فیوزهای مربوط به مدیریت موتور در جعبه فیوز داخل محفظه موتور (کنار باتری) قرار دارند و با رنگ های قرمز (۱۰ آمپر) یا آبی (۱۵ آمپر) مشخص شده اند.

راهنمای پیدا کردن فیوزها در خودروهای ایرانی

یکی از چالش های اصلی رانندگان، تفاوت محل قرارگیری فیوزها در خودروهای مختلف است. اگرچه اصول کاری یکسان است، اما جانمایی جعبه فیوز در پراید با پژو پارس متفاوت است.

نقشه فیوز در پراید و تیبا

در خودروهای پراید و تیبا، شما با دو جعبه فیوز اصلی سر و کار دارید. جعبه فیوز اصلی در سمت چپ پای راننده و زیر داشبورد قرار دارد. برای بررسی فیوز روشن نشدن ماشین در این خودروها، باید به دنبال فیوزهایی با نام های ENGINE یا IG COIL و همچنین فیوز FUEL PUMP بگردید. معمولاً نقشه ای روی درب جعبه فیوز حک شده است که راهنمای بسیار خوبی برای شما خواهد بود.

نقشه فیوز در پژو ۴۰۵، پارس و سمند

در این گروه از خودروها، فیوزهای مربوط به روشن شدن خودرو، اغلب در محفظه موتور قرار دارند. یک جعبه فیوز مشکی رنگ در نزدیکی باتری وجود دارد که حاوی فیوزهای اصلی و رله دوبل است. سوختن فیوزهای این بخش مستقیماً باعث خاموش ماندن خودرو می شود. همچنین چک کردن فیوز شماره F14 یا F15 (بسته به مدل سال خودرو) در جعبه فیوز داخل اتاق نیز توصیه می شود.

چگونه بفهمیم فیوز سوخته است؟ (عیب یابی چشمی)

تشخیص سوختن فیوز کار دشواری نیست و نیاز به ابزار پیچیده ای ندارد. فیوزهای خودرویی دارای یک بدنه پلاستیکی شفاف رنگی و دو پایه فلزی هستند. در میان این بدنه شفاف، یک سیم مفتولی نازک به شکل حرف U یا S وجود دارد که دو پایه را به هم متصل می کند.

برای تست، ابتدا خودرو را خاموش کرده و سوییچ را ببندید. سپس با استفاده از انبرک مخصوص که در جعبه فیوز تعبیه شده است، فیوز مشکوک را بیرون بکشید. آن را در مقابل نور بگیرید. اگر سیم مفتولی وسط فیوز قطع شده باشد یا بدنه پلاستیکی آن سیاه و ذوب شده به نظر برسد، فیوز سوخته است و باید تعویض شود. اگر سیم سالم و متصل بود، فیوز سالم است و باید به سراغ سایر احتمالات بروید.

جمع بندی

در نهایت باید گفت که پیدا کردن فیوز روشن نشدن ماشین اولین و کم هزینه ترین قدم در عیب یابی خودرو است. قبل از اینکه با جرثقیل تماس بگیرید یا مکانیک سیار خبر کنید، چند دقیقه وقت بگذارید و فیوزهای استارت، پمپ بنزین و ECU را چک کنید. در بسیاری از مواقع، مشکل با یک قطعه چند هزار تومانی حل می شود. به یاد داشته باشید که سوختن مکرر یک فیوز خاص، نشان دهنده یک اتصالی در مدار آن قطعه است و صرفاً با تعویض فیوز مشکل حل نمی شود؛ در این شرایط باید به برق کار متخصص مراجعه کنید تا منشاء اتصالی را رفع کند.

سوالات متداول

۱. آیا فیوز چراغ های جلو ربطی به روشن نشدن ماشین دارد؟
خیر، سیستم روشنایی مدار جداگانه ای دارد. اما اگر فیوز اصلی (Main Fuse) بسوزد، هم چراغ ها قطع می شوند و هم ماشین روشن نمی شود.

۲. اگر فیوز زاپاس نداشتیم چه کنیم؟
در شرایط اضطراری می توانید موقتاً از فیوزهای غیر حیاتی با همان آمپر (مانند فیوز فندک، رادیو یا گرم کن شیشه عقب) استفاده کنید تا خود را به تعمیرگاه برسانید.

۳. چرا فیوز استارت ماشین مداوم می سوزد؟
این مشکل معمولاً نشان دهنده خرابی اتوماتیک استارت، گیر کردن دنده های استارت یا وجود اتصالی در سیم کشی منتهی به استارت است.